© Thinkstock

Opieka zdrowotna nad osobami prowadzącymi działalność gospodarczą

Jeżeli osoby wykonujące pracę na innej podstawie niż umowa o pracę, chcą być objęte opieką placówek służby medycyny pracy, powinny złożyć wniosek o objęcie ich profilaktyczną opieką zdrowotną. Wniosek składa się w wybranej podstawowej jednostce służby medycyny pracy. Następnie osoba składająca wniosek ustala z lekarzem tej jednostki zakres profilaktycznej opieki zdrowotnej oraz okres, w jakim ma być ona sprawowana. Szczegóły określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 czerwca 2010 r. w sprawie sprawowania przez służbę medycyny pracy profilaktycznej opieki zdrowotnej nad osobami objętymi opieką na ich wniosek (Dz. U. Nr 113, poz. 758).

CO TO ZA PRAWO?
Opieka zdrowotna służby medycyny pracy nad osobami prowadzącymi działalność gospodarczą na własny rachunek oraz osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy
W rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 21 czerwca 2010 r. w sprawie sprawowania przez służbę medycyny pracy profilaktycznej opieki zdrowotnej nad osobami objętymi opieką na ich wniosek (Dz. U. Nr 113, poz. 758) – dalej r.s.p.o.z. został określony zakres i tryb sprawowania przez służbę medycyny pracy profilaktycznej opieki zdrowotnej w stosunku do:
1) osób prowadzących działalność gospodarczą na własny rachunek i osób z nimi współpracujących;
2) osób wykonujących pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, z wyjątkiem osób wykonujących pracę na podstawie umowy o pracę nakładczą;
3) rolników indywidualnych i pracujących z nimi domowników oraz członków spółdzielni produkcji rolnej;
4) byłych pracowników oraz osób, które wykonywały pracę na innej podstawie niż stosunek pracy, a także osób, które pozostawały w stosunku służbowym.
- objętych opieką na ich wniosek.

Omawiane rozporządzenie było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 15 września 1997 r. w sprawie wykonywania przez służbę medycyny pracy profilaktycznej opieki zdrowotnej w stosunku do osób objętych tą opieką na swój wniosek (Dz. U. Nr 120, poz. 766), które utraciło moc z dniem wejścia w życie r.s.p.o.z.
Zgodnie z r.s.p.o.z. osoby, które chcą być objęte opieką placówek służby medycyny pracy, powinny złożyć wniosek w wybranej przez siebie podstawowej jednostce służby medycyny pracy o objęcie profilaktyczną opieką zdrowotną. Wniosek powinien zawierać:
1) imię i nazwisko oraz adres miejsca pracy i numer PESEL, a w przypadku osoby nieposiadającej numeru PESEL - nazwę i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość wnioskodawcy;
2) imię i nazwisko oraz adres miejsca wykonywania działalności gospodarczej i numer REGON - w przypadku osoby prowadzącej działalność gospodarczą;
3) określenie rodzaju wykonywanej pracy albo działalności gospodarczej;
4) informacje o czynnikach szkodliwych występujących w miejscu pracy albo w miejscu wykonywania działalności gospodarczej.

Osoba składająca wniosek ustala z lekarzem podstawowej jednostki służby medycyny pracy zakres profilaktycznej opieki zdrowotnej oraz okres, w jakim ma być ona sprawowana. Określając zakres tej opieki, lekarz podstawowej jednostki służby medycyny pracy zaleca osobie składającej wniosek wykonywanie badań umożliwiających wczesną diagnostykę chorób zawodowych.
Osobom zainteresowanym profilaktyczną opieką zdrowotną wojewódzki ośrodek medycyny pracy udostępnia wykaz podstawowych jednostek służby medycyny pracy działających na obszarze danego województwa.
Badanie lekarskie mające na celu wydanie orzeczenia o możliwości wykonywania określonej pracy, uwzględniające zalecenia lekarza podstawowej jednostki służby medycyny pracy, powinno być przeprowadzone na podstawie oceny narażeń zawodowych przy odpowiednim zastosowaniu wskazówek metodycznych w sprawie przeprowadzania badań profilaktycznych pracowników, określonych w przepisach rozporządzenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 332 z późn. zm.). Zgodnie ze wskazówkami metodycznymi zawartymi w załączniku do tego rozporządzenia badanie lekarskie otolaryngologiczne, dermatologiczne, okulistyczne i neurologiczne powinien przeprowadzić lekarz danej specjalności. Zdjęcie rtg klatki piersiowej oznacza zdjęcie pełnowymiarowe, przy czym zdjęcie rtg klatki piersiowej u narażonych na pyły zwłókniające ocenia się zgodnie z Międzynarodową klasyfikacją pylic, wprowadzoną przez Międzynarodową Organizację Pracy.
Przy badaniu osób zatrudnionych przy obsłudze monitorów ekranowych lekarz powinien w szczególności zwrócić uwagę na stan skóry pracownika, układ ruchu w obrębie kończyn górnych i kręgosłupa szyjnego oraz skierować do lekarza-okulisty w celu zbadania stanu wzroku badanej osoby.
Dla niektórych substancji we wskazówkach metodycznych wskazano możliwość wykonania testów ekspozycyjnych, które mogą stanowić bardzo ważne narzędzie monitorowania stanu zdrowia osób narażonych. Jednak ograniczone możliwości wykonywania takich testów powodują, że są one - poza przypadkiem narażenia na ołów - badaniem fakultatywnym, zależnym od decyzji lekarza.