Strona główna » Prawo » Nowe prawo

Nowe prawo

Wykaz oraz profesjonalne omówienia najnowszych zmian w prawie. Eksperci analizują wprowadzone w stanie prawnym zmiany i porównują je do stanu obowiązującego poprzednio.

Najnowsze zmiany w prawie

Ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców zmienia 18 innych ustaw - m.in. prawo budowlane, prawo pracy, ustawę o swobodzie działalności gospodarczej, prawo finansowe, prawo dotyczące dozoru technicznego czy prawo ochrony środowiska. Jest ona elementem pakietu ułatwień dla przedsiębiorców - tzw. "100 zmian dla firm".

 

Za jedną z najważniejszych zmian autorzy nowelizacji uznają wprowadzenie do polskiego porządku prawnego klauzuli pewności prawa. Ustawa zakłada także wprowadzenie ważnych gwarancji ochrony interesów przedsiębiorców w toku kontroli, np. możliwość skargi do sądu na przewlekłości czynności kontrolnych oraz obowiązku planowania kontroli, uprawdopodobniania.
Nowe rozwiązania mają też chronić przedsiębiorców przed ponoszeniem konsekwencji wynikających ze zmiany wykładni przepisów – bez zmiany samych przepisów. Będzie to oznaczać, że przedsiębiorcy, którzy nie wystąpili o interpretację indywidualną przepisów mają mieć taką samą ochronę, jaką daje posiadanie takiej interpretacji – o ile stosowali się do utrwalonej (dominującej) praktyki interpretacyjnej. W tej sytuacji nie będą ponosili ryzyka obciążenia daninami publicznymi, sankcjami administracyjnymi i finansowymi lub karami w przypadku zmiany wykładni przepisów. Wprowadzono także instytucję „objaśnień podatkowych”, czyli ogólnych, praktycznych wyjaśnień przepisów podatkowych, napisanych prostym językiem, wydawanych przez ministra właściwego do spraw finansów.
 
Ustawa podnosi – z 1,2 do 2 mln euro – roczny limit przychodów netto (ze sprzedaży towarów, produktów i operacji finansowych), do którego podatnicy podatku PIT mogą prowadzić podatkowe księgi przychodów i rozchodów. Zwiększa także – ze 150 do 250 tys. euro – maksymalny roczny próg przychodów uprawniający do korzystania z opodatkowania działalności gospodarczej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych.
Ponadto, według nowych przepisów, firmy zatrudniające mniej niż 50 pracowników zostaną zwolnione z obowiązku ustalania regulaminu wynagradzania i regulaminu pracy oraz tworzenia Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych. Obecnie obowiązek ten nie dotyczy firm zatrudniających poniżej 20 pracowników.
 
Wydłużono i ujednolicono terminy odwołań do sądu pracy. Wydłużono z siedmiu do 21 dni termin na wniesienie przez pracownika odwołania do sądu od wypowiedzenia umowy o pracę. Również do 21 dni (z 14) wydłużono termin na złożenie odwołania od rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia oraz termin na żądanie nawiązania umowy o pracę.
Ustawa przewiduje także rozwiązanie, zgodnie z którym organy kontroli powinny planować i przeprowadzać kontrole po uprzednim ustaleniu prawdopodobieństwa naruszenia prawa. Tzw. analiza ryzyka (dokument wewnętrzny administracji) powinna wykazać obszary, w których ryzyko naruszenia przepisów jest największe.
 
Możliwe też będzie przeprowadzanie wspólnych kontroli przez organy administracji publicznej, w przypadku, gdy przedsiębiorca wystąpił lub wyraził na to zgodę. Wprowadzono też zakaz przeprowadzenia ponownej kontroli przez dany organ, jeśli ma ona dotyczyć obszaru objętego uprzednio zakończoną kontrolą, przeprowadzoną przez ten sam organ.
Zmiany objęły również prawo budowlane, zwalniając niektóre roboty budowlane z pozwolenia na budowę lub zgłoszenia.
Skrócono – z 30 do 21 dni – termin na wniesienie sprzeciwu do zgłoszeń budowy. Jeśli organ nie wypowie się w ciągu 21 dni, to inwestor będzie mógł uznać, że nie wyraził sprzeciwu (tzw. milcząca zgoda). Jednocześnie przed tym terminem organ będzie mógł wydać zaświadczenie inwestorowi o niezgłoszeniu sprzeciwu.
 
Doprecyzowano przepisy dotyczące instytucji istotnego odstąpienia od zatwierdzonego projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę. Wskazano, że nie jest istotnym odstąpieniem od projektu budowlanego lub innych warunków pozwolenia na budowę – zmiana wysokości, szerokości lub długości obiektu budowlanego niebędącego obiektem liniowym, jeżeli odstąpienie nie przekracza 2 proc. przy spełnieniu innych oczywistych warunków (m.in. nie zwiększa zakresu obszaru odziaływania obiektu, nie narusza przepisów techniczno-budowlanych).
Wprowadzono możliwość korzystania z tymczasowego obiektu budowlanego do czasu uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, jednocześnie wydłużając termin jego użytkowania ze 120 do 180 dni.
Zaproponowano zniesienie obowiązku badań technicznych poprzedzających wydanie decyzji zezwalających na eksploatację urządzenia w przypadku zmiany eksploatującego. Wprowadzono możliwość – jednorazowej – naprawy lub modernizacji urządzenia technicznego, bez obowiązku posiadania przez naprawiającego lub modernizującego uprawnienia do naprawy lub modernizacji takiego urządzenia oraz materiałów i elementów do ich wytwarzania.
 
Większość przepisów ustawy wchodzi w życie od 1 stycznia 2017 r.

Ustawa z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy o substancjach chemicznych i ich mieszaninach (Dz. U. poz. 675) dostosowuje polskie prawo do unijnych przepisów oraz unijnego rozporządzenia REACH w sprawie rejestracji i autoryzacji chemikaliów w celu ich bezpiecznego stosowania.

Za wywóz chemikaliów bez oficjalnej zgody w przypadkach, gdy jest to wymagane przepisami UE, grozić będzie już wkrótce grzywna, kara ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do dwóch lat. Podobnie będzie w przypadku wprowadzania na rynek detergentów, które nie spełniają wymogów dotyczących zawartości fosforanów i innych związków fosforu. Na dystrybutorów wprowadzających do obrotu detergenty bez etykiet w języku polskim i uchylających się od tego, będzie nakładana grzywna.

Nowelizacja wprowadza nowy sposób oznakowania miejsc, rurociągów oraz pojemników i zbiorników służących do przechowywania lub zawierających substancje stwarzające zagrożenie lub mieszaniny stwarzające zagrożenie. Nowe piktogramy mają kształt ustawionego na wierzchołku kwadratu z czerwoną obwódką i białym tłem, i zastąpią stare symbole w kolorze pomarańczowym. Stare piktogramy pozostaną w użyciu do 1 czerwca 2017 r.

Ustawa poszerza katalog zadań Inspektora do spraw Substancji Chemicznych o:

- uprawnienie do wydania zakazów wprowadzania do obrotu substancji w jej postaci własnej lub jako składnika mieszaniny do czasu sporządzenia raportu bezpieczeństwa chemicznego;

- upowszechnianie wiedzy na temat szkodliwego oddziaływania substancji chemicznych i ich mieszanin na zdrowie człowieka i środowisko oraz wiedzy na temat zapobiegania takim oddziaływaniom;

- coroczne przekazywanie Komisji Europejskiej i OECD nie później niż do dnia 31 marca następnego roku, informacji za poprzedni rok w zakresie funkcjonowania Dobrej Praktyki Laboratoryjnej.

Informacje o wytworzeniu albo sprowadzeniu na terytorium kraju mieszaniny niebezpiecznej lub stwarzającej zagrożenie będą przekazywane Inspektorowi wyłącznie elektronicznie.

Znowelizowane przepisy uprawniają Inspektora do wydania decyzji o niespełnianiu zasad Dobrej Praktyki Laboratoryjnej w odniesieniu do badania lub badań wykonywanych w certyfikowanej jednostce badawczej w przypadku stwierdzenia, że zostały one wykonane niezgodnie z tymi zasadami.

Ustawa zasadniczo wchodzi w życie 30 maja br., z wyjątkiem art. 1 pkt 9 i 15 (regulacje dot. oznakowania pojemników i zbiorników oraz rurociągów, a także kar za brak tego oznakowania), które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2015 r.

 

UE: nowa dyrektywa pomoże walczyć z unikaniem opodatkowania

Rada ECOFIN na posiedzeniu 8 lipca br. przyjęła dyrektywę wprowadzającą zmiany w zakresie opodatkowania spółek dominujących i zależnych różnych państw członkowskich. Zmiany usuną luki w obowiązującej dyrektywie poprzez rozwiązanie kwestii hybrydowych instrumentów finansowych. Ponadto przyjęcie dyrektywy ułatwi państwom zwiększenie dochodów i uniemożliwi ww. spółkom wykorzystywanie różnic między krajowymi systemami podatkowymi, a także unikanie opodatkowania ich zysków, przez stworzenie wspólnych zasad dla spółek pochodzących z różnych państw członkowskich. Przyjęcie nowych rozwiązań to ważny krok w walce z agresywnym planowaniem podatkowym i znaczący wkład Unii Europejskiej w międzynarodowe działania w zakresie zwalczania unikania opodatkowania. Na posiedzeniu ministrowie zapoznali się również z programem prac prezydencji włoskiej w obszarze gospodarczym i finansowym w II połowie 2014 r. Rada ECOFIN przyjęła oświadczenie, w którym poparła cele prezydencji włoskiej. Zgodziła się, że reformy strukturalne sprzyjające wzrostowi i stabilności fiskalnej wymagają szczególnej uwagi, z wykorzystaniem elastyczności wynikającej z obowiązujących reguł Paktu Stabilności i Wzrostu. Rada przyjęła także zalecenia i opinie dotyczące działań państw członkowskich w obszarze polityk gospodarczych, zatrudnienia i fiskalnych oraz przyjęła zalecenie w sprawie polityki gospodarczej państw członkowskich, których walutą jest euro.

Sejm podwyższył próg stosowania przepisów o zamówieniach publicznych

Próg prowadzenia zamówień publicznych wzrośnie z 14 do 30 tys. euro, dla instytutów naukowych będzie to 130 tys. euro, a dla uczelni wyższych 200 tys. euro - zdecydował w piątek Sejm. Zgodnie z nowelizacją podwyższony zostaje tzw. próg bagatelności, od którego trzeba stosować procedury przewidziane w przepisach o zamówieniach publicznych. Obecnie przetargi rozpisuje się na wszystkie zakupy warte więcej niż 14 tys. euro, co w sektorze nauki znacznie spowalnia prowadzenie badań. W nowelizacji podniesiono progi prowadzenia zamówień publicznych dla wszystkich podmiotów do 30 tys. euro, zaś do 130 tys. euro dla instytutów naukowych i 200 tys. euro dla uczelni wyższych. Ponadto przewidziano m.in. możliwość zamówienia z wolnej ręki podczas kupna rzeczy wytwarzanych wyłącznie dla prac badawczych, eksperymentalnych, naukowych lub rozwojowych, które nie służą prowadzeniu przez zamawiającego produkcji seryjnej, której celem jest osiągnięcie rentowności rynkowej lub pokrycie kosztów badań lub rozwoju. Zaproponowano też możliwość zamówienia z wolnej ręki sprzętu wytwarzanego tylko przez jednego producenta. Autorzy zmian zastrzegli też, że p.z.p. nie będzie stosowane w przypadku zamówień, których przedmiotem są usługi, które nie są w całości opłacane przez zamawiającego, lub z których korzyści, a nie tak jak obecnie własność, nie przypadają wyłącznie zamawiającemu dla potrzeb jego własnej działalności.

Do stworzenia takiego narzędzia zobowiązało Polskę prawo unijne. Na portalu opublikowano m.in. opisy ponad 450 procedur administracyjnych, zaakceptowanych przez poszczególne ministerstwa i właściwe urzędy centralne, odpowiedzialne za dane przepisy i realizację procedur. Są to np.: licencja na wykonywanie transportu drogowego taksówką, czy wpis do ewidencji instruktorów nauki jazdy, uznawanie kwalifikacji do wykonywania zawodu ratownik medyczny). Punkt umożliwia również kontakt z konsultantem infolinii, który odpowie na pytania użytkownika.

 
Źródło: mg.gov.pl, stan z dnia 24 lutego 2014 r.
 

Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe - ograniczenie podstawy wymiaru składek

Od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe osób, które ubezpieczeniu chorobowemu podlegają dobrowolnie, nie będzie mogła przekraczać miesięcznie 9365 zł.
Podstawa wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe od 1 stycznia 2014 r. nie może przekraczać 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, tj. 9365 zł (Mon. Pol. poz. 4). Od 2014 r. maksymalna podstawa wymiaru składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe nie będzie ulegała zmianie co trzy miesiące (tak jak dotychczas) ale jest określona na cały rok.

Nowelizacja ustawy o scalaniu i wymianie gruntów

15 października br. weszła w życie ustawa o zmianie ustawy o scalaniu i wymianie gruntów, której podstawowym celem jest stworzenie korzystniejszych warunków gospodarowania w rolnictwie i leśnictwie poprzez poprawę struktury obszarowej gospodarstw rolnych i gruntów leśnych.
Ustawa zalicza inwestora realizującego inwestycje celu publicznego na obszarach scalenia do katalogu podmiotów partycypujących w kosztach postępowania scaleniowego (obok Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, która dokonuje tego w czasie budowania autostrady) oraz zagospodarowania poscaleniowego. Rozszerzono katalog przesłanek umożliwiających wszczęcie postępowania scaleniowego z urzędu o sytuacje wystąpienia w takiej sprawie inwestora, którego działalność spowodowała lub spowoduje znaczne pogorszenie rozłogów gruntów albo organu właściwego w zakresie ochrony przyrody, w przypadku, gdy korzystanie z gruntów, na których ochronie podlegają zagrożone wyginięciem gatunki roślin i zwierząt lub siedlisk przyrody, stało się niemożliwe lub istotnie ograniczone. Umożliwiono zmianę przebiegu granic nieruchomości zabudowanych w trakcie scalania gruntów bez zgody dotychczasowego właściciela, z zastrzeżeniem, że taka zmiana nie może pogorszyć warunków korzystania z nieruchomości. Od zgody uczestnika scalenia będzie uzależnione wydzielenie na jego rzecz gruntów zabudowanych.
Jednocześnie zostaną zachowane dotychczasowe przesłanki takiego wydzielenia w postaci uzyskania zgody dotychczasowego właściciela, który dokona rozbiórki lub przeniesienia zabudowań w oznaczonym terminie, albo wyrazi zgodę na dokonanie rozliczenia wartości zabudowań.
Zmiana obowiązuje od 15 października 2013 r.

Wysokość minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli

Opublikowano wysokość minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli na nowy rok szkolny. Rozporządzenie nie przewiduje podwyżek dla pedagogów.
W Dzienniku Ustaw opublikowano rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 1 sierpnia 2013 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz. U., poz. 913).

Wchodzący w życie 1 września 2013 r. akt powiela ubiegłoroczne stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli:

  • dla nauczyciela stażysty: 2.265 zł;
  • dla nauczyciela kontraktowego: 2.331 zł;
  • dla nauczyciela mianowanego: 2.647 zł;
  • dla nauczyciela dyplomowanego: 3.109 zł.

20 lipca 2013 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 19 kwietnia 2013 r. o zmianie ustawy o izbach lekarskich oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 779).

Nowe przepisy ujednolicają drogę odwoławczą od orzeczeń sądów dyscyplinarnych kończących postępowanie w sprawie wskazanych zawodów medycznych (lekarze, weterynarze, pielęgniarki i położne, farmaceuci oraz diagności laboratoryjni) - wybrany został model kasacji wnoszonej do Sądu Najwyższego. Ujednolicony został również termin wnoszenia tego środka oraz możliwość wnoszenia go od wszystkich orzeczeń niezależnie od rodzaju orzeczonej przez sąd dyscyplinarny kary. Kasacja będzie mogła być wnoszona z powodu uchybień wymienionych w art. 439 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555 z późn. zm.) lub innego rażącego naruszenia prawa, może ona być również wniesiona z powodu niewspółmierności kary.

ZUS ogłosił, iż najwyższa podstawa wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w marcu, kwietniu i maju 2013 r. nie może przekraczać miesięcznie kwoty 9225,75 zł.
Przeciętne wynagrodzenie w czwartym kwartale 2012 r. wyniosło 3690,30 zł – zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 11 lutego 2013 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2012 r. (M. P. poz. 88).
Zgodnie z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.) podstawa wymiaru składek na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w marcu, kwietniu i maju 2013 r. dla:

  1. osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych,
  2. twórców i artystów,
  3. osób prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, a także osób prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu, z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych,
  4. wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej,
  5. osób prowadzących niepubliczną szkołę, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów o systemie oświaty oraz osób współpracujących z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność,

nie może przekraczać miesięcznie kwoty 9225,75 zł (tj. 250% przeciętnego wynagrodzenia w czwartym kwartale 2012 r.).