Strona główna
Uwaga: Widoczny niżej tekst jest nieaktualny. Od czasu jego opublikowania pojawił się inny akt prawny (lub kilka aktów),
zmieniający w jakimś zakresie widoczny tu tekst lub uchylający ten akt. Nasz serwis internetowy nie zawiera tekstów ujednoliconych.
Akt prawny opublikowany przez 
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ1)
z dnia 30 grudnia 2003 r.
w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wagi automatyczne odważające
(Dz. U. z dnia 31 grudnia 2003 r.)
Na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. - Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:
Rozdział 1
Przepis ogólny
§ 1. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają:
1) waga - przyrząd pomiarowy do samoczynnego ważenia towaru masowego przez rozdzielenie go na określone porcje, wyznaczenie i zsumowanie wartości mas tych porcji, a następnie połączenie ich w całość;
2) towar masowy - ładunek w postaci ciała stałego, sypkiego o różnej granulacji, nieopakowany;
3) obciążenie maksymalne (Max) - największą wartość masy porcji, która może być odważona automatycznie;
4) obciążenie minimalne (Min) - najmniejszą wartość masy porcji, która może być odważona automatycznie;
5) zakres ważenia - przedział między obciążeniem minimalnym a obciążeniem maksymalnym;
6) wartość działki sumowania (dt) - wartość działki elementarnej urządzenia wskazującego sumowanie;
7) wartość działki legalizacyjnej (e) - umowną wartość wyrażoną w jednostkach miary masy stosowaną do badań, kontroli i klasyfikacji wagi;
8) urządzenie wskazujące sumowanie - zespół wagi wskazujący liczbę odważonych porcji lub sumę wartości mas wszystkich, kolejno odważonych porcji, połączonych następnie w jedną całość;
9) urządzenie wskazujące częściowe sumowanie - urządzenie wskazujące liczbę odważonych porcji lub sumę wartości mas określonej liczby kolejno odważonych porcji, połączonych następnie w całość;
10) dodatkowe urządzenie wskazujące sumowanie - urządzenie wskazujące z wartością działki większą od wartości działki sumowania, podające liczbę odważonych porcji lub sumę wartości mas kolejno odważonych porcji w dłuższym okresie czasu;
11) minimalna masa sumowania (mmin) - najmniejszą wartość masy towaru masowego, jaka może być zsumowana z błędem nieprzekraczającym błędów granicznych dopuszczalnych, przy automatycznym odważaniu porcji o wartościach mas zawartych w zakresie ważenia wagi;
12) urządzenie zerujące - urządzenie do nastawiania wskazania zerowego, gdy nośnia ładunku jest nieobciążona;
13) cykl automatycznego odważania - następujące po sobie operacje:
a) dostarczenia pojedynczej porcji na nośnię ładunku,
b) zważenia pojedynczej porcji,
c) przeniesienia pojedynczej porcji i połączenie jej w jedną całość z porcjami wcześniej odważonymi;
14) błędy graniczne dopuszczalne wagi - określone wartości skrajne błędu;
15) klasa dokładności wag - klasę wag spełniających określone wymagania metrologiczne i których błędy są zawarte w wyznaczonych granicach.
Rozdział 2
Wymagania metrologiczne w zakresie konstrukcji i wykonania wag
§ 2. Waga może być skonstruowana jako:
1) waga, w której odważone porcje towaru mają stałą, zaprogramowaną wartość masy, a wynik ważenia towaru masowego wyznaczany jest jako iloczyn masy porcji i liczby odważeń;
2) waga, w której zaprogramowane porcje towaru ważone są oddzielnie, a wynik ważenia towaru masowego wyznaczany jest jako suma mas odważonych porcji.
§ 3. 1. W skład wagi wchodzą w szczególności:
1) automatyczny podajnik lub zawór, doprowadzający towar masowy do zespołu wagowego;
2) zespół wagowy z nośnią ładunku, służący do odważania nastawionych porcji towaru;
3) urządzenie wskazujące sumowanie;
4) zespół sterujący pracą wagi w cyklu automatycznego odważania.
2. Nośnia ładunku może być skonstruowana jako zbiornik ładunkowy.
3. Waga może być wyposażona w szczególności w:
1) dodatkowe urządzenie wskazujące sumowanie;
2) urządzenie wskazujące częściowe sumowanie;
3) urządzenie drukujące wyniki sumowania;
4) urządzenia elektroniczne, realizujące określone funkcje, będące oddzielnymi zespołami wagi zwanej dalej wagą elektroniczną.
4. Dodatkowe urządzenia wchodzące w skład wagi nie powinny zakłócać prawidłowego jej działania.
§ 4. 1. Wagi, w których nie następuje automatyczne zerowanie po każdym cyklu automatycznego odważania, powinny być wyposażone w blokadę automatycznego działania, gdy zmiana wskazania zerowego osiągnie wartość:
1) 1 dt - dla wag z automatycznym urządzeniem zerującym;
2) 0,5 dt - dla wag z półautomatycznym lub nieautomatycznym urządzeniem zerującym.
2. Wagi, o których mowa w § 2 pkt 1:
1) powinny być wyposażone w regulator masy porcji równoważonej automatycznie z podziałką o zakresie nieprzekraczającym 2 % obciążenia maksymalnego i działką o wartości nieprzekraczającej 0,05 % obciążenia maksymalnego;
2) mogą być wyposażone w urządzenie do ważenia ostatniej porcji towaru, o masie mniejszej niż masa zaprogramowanej porcji.
3. Wagi, o których mowa w § 2 pkt 2, powinny mieć urządzenie wskazujące wynik ważenia każdej porcji.
§ 5. 1. Automatyczny podajnik lub zawór powinien zapewniać podawanie towaru masowego z wystarczającą i stałą wydajnością.
2. Jeżeli automatyczny podajnik lub zawór wyposażony jest w regulator wydajności, to powinien na nim być oznaczony kierunek zmian wydajności.
§ 6. 1. Zespół wagowy powinien:
1) osiągać położenie równowagi przy obciążeniu równym nastawionej wartości masy porcji w zakresie ważenia;
2) być wyposażony w urządzenie zerujące nieautomatyczne, półautomatyczne lub automatyczne, o zakresie regulacji nieprzekraczającym 4 % obciążenia maksymalnego, umożliwiające zerowanie wagi z błędem nieprzekraczającym ± 0,25 e.
2. Wartość działki legalizacyjnej zespołu wagowego nie powinna przekraczać wartości działki sumowania.
§ 7. 1. Konstrukcja zbiornika ładunkowego wagi powinna zapewniać całkowite jego opróżnienie po każdym odważeniu porcji; w przypadkach gdy jest to niemożliwe, działanie wagi powinno uniezależniać wynik ważenia porcji od pozostałości towaru w zbiorniku po jego opróżnieniu.
2. Zbiornik ładunkowy wagi powinien być przystosowany do obciążania wzorcami masy.
§ 8. 1. Urządzenie wskazujące sumowanie, urządzenie wskazujące częściowe sumowanie, dodatkowe urządzenie wskazujące sumowanie i urządzenie drukujące wyniki sumowania powinny:
1) umożliwiać łatwe i jednoznaczne odczytanie wyników ważenia;
2) mieć wykonane oznaczenie legalnej jednostki miary masy;
3) mieć wyrażoną wartość liczbową działki sumowania w postaci 1 x 10k; 2 x 10k lub 5 x 10k, gdzie k jest liczbą całkowitą dodatnią, ujemną lub zerem.
2. Wartość działki sumowania urządzenia wskazującego sumowanie, urządzenia wskazującego częściowe sumowanie i urządzenia drukującego wyniki sumowania powinna być jednakowa i zawarta w przedziale od 0,01 % do 0,2 % obciążenia maksymalnego.
3. Wartość działki sumowania dodatkowego urządzenia wskazującego sumowanie powinna być równa co najmniej dziesięciokrotnej wartości działki sumowania, oznaczonej na wadze.
§ 9. 1. Zespół sterujący pracą wagi w cyklu automatycznego odważania powinien sygnalizować lub przerywać automatyczne działanie wagi w przypadkach:
1) przekroczenia obciążenia maksymalnego o więcej niż 9 e;
2) spadku masy odważanej porcji poniżej obciążenia minimalnego, z wyłączeniem ostatniej porcji ważonego towaru.
2. Podczas automatycznego odważania regulacja wagi lub zmiana nastawienia masy porcji nie powinny być możliwe.
§ 10. Wagi, których zespół wagowy może być stosowany jako waga kontrolna do wyznaczania poprawnej masy porcji, powinny umożliwiać zatrzymywanie automatycznego odważania po napełnieniu zbiornika i po jego opróżnieniu.
§ 11. 1. Waga elektroniczna powinna być tak skonstruowana i wykonana, aby w przypadku wystąpienia zakłóceń:
1) nie wystąpiło odchylenie znaczące, rozumiane jako różnica między błędem wskazania wagi a jej błędem wskazania wyznaczonym w warunkach odniesienia, przekraczająca wartość działki sumowania, albo
2) po wystąpieniu odchyleń znaczących:
a) podała sygnał ostrzegawczy, optyczny lub akustyczny, trwający do momentu podjęcia przez operatora działań lub zniknięcia odchylenia albo
b) przestała działać;
3) była zabezpieczona przed utratą informacji o wartości zsumowanej.
2. Waga elektroniczna powinna mieć możliwość kontroli wyświetlacza, inicjowanej automatycznie przy włączaniu wagi, polegającej na wskazaniu wszystkich znaków urządzenia wskazującego sumowanie w czasie wystarczającym do wykonania obserwacji przez operatora.
3. Podczas nagrzewania wagi elektronicznej:
1) nie powinna ona wskazywać i przesyłać wyników ważenia;
2) jej automatyczne działanie powinno być wstrzymane.
4. Waga elektroniczna może być wyposażona w interfejs pozwalający na połączenie wagi z urządzeniem peryferyjnym, którego użycie nie powinno wpływać na właściwości metrologiczne wagi i na poprawność jej działania.
§ 12. Waga zasilana napięciem o częstotliwości sieciowej w przypadku braku zasilania powinna zachować dane w pamięci wagi przez co najmniej 24 godziny, przy czym przełączenie na zasilanie awaryjne nie powinno powodować odchylenia znaczącego.
§ 13. Waga zasilana z baterii po spadku napięcia poniżej danej wartości powinna nadal działać prawidłowo albo wyłączać się automatycznie.
§ 14. 1. Na wadze lub na urządzeniu wskazującym sumowanie powinny być umieszczone w sposób trwały i czytelny w szczególności:
1) nazwa lub znak producenta;
2) numer i znak fabryczny;
3) nadany znak zatwierdzenia typu;
4) rodzaj ważonego towaru masowego;
5) wartość działki legalizacyjnej zespołu wagowego, w postaci: "e = ...";
6) obciążenie maksymalne, w postaci: "Max ...";
7) obciążenie minimalne, w postaci: "Min ...";
8) oznaczenie klasy dokładności;
9) wartość działki sumowania, w postaci: "dt = ...";
10) minimalna masa sumowania, w postaci: "mmin = ...";
11) wartość napięcia zasilającego;
12) wartość częstotliwości napięcia zasilającego.
2. Na wadze lub urządzeniu wskazującym sumowanie powinny być zamieszczone dodatkowo, jeżeli mają zastosowanie:
1) nazwa lub znak importera;
2) specjalny zakres temperatury pracy, w postaci: "... °C/... °C";
3) ciśnienie zasilania pneumatycznego.
Rozdział 3
Charakterystyki metrologiczne wag
§ 15. 1. Rozróżnia się dwie klasy dokładności wag: 0,2; 0,5.
2. Błędy graniczne dopuszczalne wag przy automatycznym ważeniu towaru masowego o masie sumowanej ms równej co najmniej minimalnej masie sumowanej, w zależności od klasy dokładności wynoszą:
1) podczas zatwierdzenia typu i legalizacji:
a) ±0,1 % ms dla wag klasy dokładności 0,2,
b) ±0,25 % ms dla wag klasy dokładności 0,5;
2) podczas użytkowania:
a) ±0,2 % ms dla wag klasy dokładności 0,2,
b) ±0,5 % ms dla wag klasy dokładności 0,5.
3. Błędy graniczne dopuszczalne wag, określone w ust. 2, zaokrągla się do całkowitej wartości działki sumowania.
§ 16. Minimalna masa sumowania mmin powinna być równa dla wag, o których mowa w:
1) § 2 pkt 1 - masie odważonej w pięciu cyklach ważenia przy dowolnym obciążeniu wagi;
2) § 2 pkt 2 - większej z następujących wartości:
a) 1.000 dt dla wag klasy dokładności 0,2,
b) 400 dt dla wag klasy dokładności 0,5,
c) obciążenie minimalne.
§ 17. Różnica wskazań wyników ważenia urządzenia wskazującego sumowanie, urządzenia wskazującego częściowe sumowanie i urządzenia drukującego powinna:
1) być równa zeru - dla cyfrowych urządzeń wskazujących lub urządzeń drukujących;
2) nie przekraczać bezwzględnej wartości błędów granicznych dopuszczalnych - dla analogowych urządzeń wskazujących.
§ 18. 1. Błędy graniczne dopuszczalne wag:
1) w zakresie temperatury pracy od -10 °C do 40 °C,
2) w innym zakresie temperatury niż określony w pkt 1 oznaczonym na wadze, w przedziale nie mniejszym niż 30 °C, dla wag o zastosowaniach specjalnych,
3) przy zmianach napięcia w zakresie (-15÷10) % jego wartości nominalnej, dla wag zasilanych napięciem o częstotliwości sieciowej,
4) przy spadku napięcia poniżej jego wartości nominalnej o daną wartość, dla wag zasilanych napięciem stałym,
5) przy wilgotności względnej wynoszącej 85 % w temperaturze równej wartości górnej granicy zakresu temperatury pracy wagi, dla wag elektronicznych
- określa tabela:
| Masa ładunku m wyrażona w działkach sumowania dt | Błędy graniczne dopuszczalne wagi |
| 0 Ł m Ł 500 | ± 0,5 dt |
| 500 < m Ł 2.000 | ± 1 dt |
| 2.000 < m Ł 10.000 | ± 1,5 dt |
2. W przypadku wskazania cyfrowego błąd wskazania wagi powinien być skorygowany o błąd zaokrąglenia, to znaczy różnicę między wskazaniem cyfrowym a wynikiem wskazanym przez wagę, gdyby wskazanie to było analogowe.
§ 19. Stabilność przedziału wskazań wagi elektronicznej powinna być taka, żeby wartość bezwzględna różnicy między błędami wskazania wagi dla obciążenia zbliżonego do obciążenia maksymalnego, dla dowolnego z dwóch pomiarów, nie przekraczała 50 % wartości bezwzględnej błędów granicznych dopuszczalnych określonych w § 18 ust. 1.
Rozdział 4
Przepis końcowy
§ 20. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2004 r.
______
1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej kieruje działem administracji rządowej - gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5).
2) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 i Nr 166, poz. 1360 oraz z 2003 r. Nr 170, poz. 1652.
