______

Polska Klasyfikacja Działalności (PKD) 2007 zawiera zmiany, które zostały wprowadzone w klasyfikacji Organizacji Narodów Zjednoczonych - International Standard Industrial Classification of all Economic Activities ISIC Rev.4 (Międzynarodowej Standardowej Klasyfikacji Rodzajów Działalności) oraz klasyfikacji Unii Europejskiej - Statistical Classification of Economic Activities in the European Community NACE Rev. 2 (Statystycznej Klasyfikacji Działalności Gospodarczych w UE) (Dz. Urz. UE L 393 z 30.12.2006 r., str. 1).

Konieczność zmian klasyfikacji wynikała:

-   z potrzeby zwiększenia harmonizacji klasyfikacji na poziomie międzynarodowym umożliwiającej szerszą wymianę informacji,

-   z zachodzących zmian ekonomicznych i gospodarczych, a w szczególności rozwoju nowych technologii i rodzajów działalności.

1.   Podstawowe klasyfikacje statystyczne są ze sobą zharmonizowane. Wyróżnia się zharmonizowanie klasyfikacji tego samego rodzaju w ramach systemów: ONZ, UE i systemów krajowych oraz zharmonizowanie klasyfikacji różnego rodzaju, czyli np. klasyfikacji działalności i produktów. Klasyfikacje tego samego rodzaju zachowują wzajemne powiązania pojęciowe, zakresowe i w większości przypadków kodowe, a wyróżniają się przede wszystkim rozwiniętą strukturą (rozbudowaną szczegółowością).

Dotyczy to odpowiednio zharmonizowania ISIC, NACE i PKD oraz kolejno zharmonizowania CPC, CPA i PKWiU, a także zharmonizowania HS, CN.

Gdzie:

*   ISIC - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Rodzajów Działalności ((International Standard Industrial Classification of all Economic Activities);

*   CPC - Centralna Klasyfikacja Produktów (Central Product Classification);

*   HS - Zharmonizowany System Oznaczania i Kodowania Towarów ((Harmonized Commodity Description and Coding System);

*   SITC - Międzynarodowa Standardowa Klasyfikacja Handlu (Standard International Trade Classiffication);

*   NACE - Statystyczna Klasyfikacja Rodzajów Działalności Gospodarczych w Unii Europejskiej (Statistical Classification of Economic Activities in the European Community);

*   CPA - Klasyfikacja Produktów wg Działalności (Classification of Products by Activity);

*   Prodcom - Lista Produktów Wspólnoty ((Products of the Community);

*   CN - Scalona Nomenklatura Towarowa Handlu Zagranicznego (Combined Nomenclature).

2.   Wyróżnia się także następujące rodzaje klasyfikacji:

*   Klasyfikacje macierzyste to te klasyfikacje gospodarcze i społeczne, które są wynikiem międzynarodowych porozumień potwierdzonych przez Komisję Statystyczną Narodów Zjednoczonych lub inne organizacje międzyrządowe, takie jak: Międzynarodowa Organizacja Pracy (ILO), Międzynarodowy Fundusz Walutowy (IMF), UNESCO, Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), Światowa Organizacja Ceł (WCO). Stąd klasyfikacje te otrzymały szeroką akceptację i oficjalną zgodę oraz są polecane i rekomendowane jako wytyczne przy tworzeniu innych klasyfikacji. Mogą być one używane jako wzorce do tworzenia bądź rewizji innych klasyfikacji, zarówno w odniesieniu do struktury jak również cech i definicji poszczególnych grupowań.

*   Klasyfikacje pochodne tworzone są w oparciu o klasyfikacje macierzyste. Mogą być one przygotowane albo poprzez przyjęcie struktury i grupowań klasyfikacji macierzystej, a następnie poprzez wprowadzenie dodatkowych szczegółowych poziomów albo przegrupowanie lub agregację elementów z jednej lub kilku klasyfikacji macierzystych. Klasyfikacje pochodne są często dostosowane do użytku na poziomie krajowym lub wielonarodowym.

*   Klasyfikacje powiązane to te, które częściowo odnoszą się do klasyfikacji macierzystych bądź są powiązane z klasyfikacjami macierzystymi jedynie na określonych poziomach struktury.

Polska Klasyfikacja Działalności (PKD) 2007 jest klasyfikacją pochodną w stosunku do klasyfikacji macierzystej - NACE Rev. 2.

3.   Klasyfikacja PKD-2007 została opracowana na podstawie statystycznej klasyfikacji działalności gospodarczych Unii Europejskiej NACE Rev.2. PKD-2007 podobnie, jak PKD-2004, jest klasyfikacją pięciopoziomową, ale w przeciwieństwie do tej ostatniej, nie zawiera poziomu pośredniego, tj. podsekcji

-   poziom pierwszy - SEKCJA - oznaczony jest symbolem jednoliterowym, dzieli ogólną zbiorowość na 21 grupowań rodzajów działalności, na które składają się czynności związane ze sobą z punktu widzenia tradycyjnie ukształtowanego, ogólnego podziału pracy;

-   poziom drugi - DZIAŁ - oznaczony jest dwucyfrowym kodem numerycznym, dzieli ogólną zbiorowość na 88 grupowań rodzajów działalności, na które składają się czynności według cech mających zasadnicze znaczenie zarówno przy określaniu stopnia podobieństwa, jak i przy rozpatrywaniu powiązań występujących w gospodarce narodowej (np. w tablicach przepływów międzygałęziowych);

-   poziom trzeci - GRUPA - oznaczony jest trzycyfrowym kodem numerycznym, obejmuje 272 grupowania rodzajów działalności dające się wyodrębnić z punktu widzenia procesu produkcyjnego, przeznaczenia produkcji bądź też charakteru usługi lub charakteru odbiorcy tych usług;

-   poziom czwarty - KLASA - oznaczony jest czterocyfrowym kodem numerycznym, obejmuje 615 grupowań rodzajów działalności dających się wyodrębnić przede wszystkim z punktu widzenia specjalizacji procesu produkcyjnego, czy też działalności usługowej;

-   poziom piąty - PODKLASA - oznaczony jest pięcioznakowym kodem alfanumerycznym i obejmuje 654 grupowania. Został on wprowadzony w celu wyodrębnienia rodzajów działalności charakterystycznych dla polskiej gospodarki i będących przedmiotem obserwacji statystycznej. Jeśli na poziomie krajowym nie wprowadzono dodatkowego podziału na poziomie podklasy w stosunku do poziomu międzynarodowego (klasa=podklasie), podklasę taką oznaczono literą Z.

 

 

Do czwartego poziomu klasyfikacja PKD-2007 jest zgodna z klasyfikacją NACE Rev. 2.

W związku z powyższym PKD-2007 zachowuje pełną spójność i porównywalność metodologiczną, pojęciową, zakresową i kodową na poziomie czterech cyfr z klasyfikacją NACE Rev.2.

W rejestrach urzędowych jednostki należy klasyfikować na najniższym poziomie PKD - na poziomie podklasy, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej.

4.   Działalność ma miejsce wówczas, gdy czynniki takie jak: wyposażenie, siła robocza, technologia produkcji, sieci informacyjne lub produkty są powiązane w celu wytworzenia określonego wyrobu lub wykonania usługi. Działalność charakteryzowana jest przez produkty wejściowe (wyroby lub usługi), proces technologiczny oraz przez produkty wyjściowe.

5.   Działalność może polegać na prostym procesie (np. tkactwo), ale może również dotyczyć całego szeregu "pod-procesów", gdzie każdy z nich jest wymieniony w różnych podklasach, klasach, grupach, działach, a nawet sekcjach klasyfikacji (np. produkcja samochodów polega na takich działalnościach jak odlewanie, kucie, spawanie, montaż, malowanie itp.). Jeżeli proces produkcyjny jest zorganizowany jako zintegrowany szereg elementarnych działalności, całość jest traktowana jako jedna działalność.

6.   W praktyce większość jednostek (podmiotów gospodarczych) prowadzi różne rodzaje działalności. W związku z tym, w celu zaklasyfikowania jednostki do danego poziomu (grupowania) klasyfikacji PKD, niezbędne jest określenie jej działalności przeważającej.

7.   Przeważającą działalnością jednostki statystycznej jest działalność posiadająca największy udział wskaźnika (np. wartość dodana, produkcja brutto, wartość sprzedaży, wielkość zatrudnienia lub wynagrodzeń) charakteryzującego działalność jednostki. W badaniach statystycznych zalecanym wskaźnikiem służącym do określenia przeważającej działalności jest wartość dodana.

8.   Działalność drugorzędna jest każdym innym rodzajem działalności jednostki, której efektem końcowym są wyroby lub usługi wykonywane dla strony trzeciej.

9.   Należy wprowadzić rozróżnienie pomiędzy działalnością przeważającą i drugorzędną, z jednej strony, oraz działalnością pomocniczą, z drugiej. Działalności przeważająca i drugorzędne są zazwyczaj wykonywane przy wsparciu pewnej liczby działalności pomocniczych, takich jak księgowość, magazynowanie, zaopatrzenie, promocja sprzedaży, naprawa i konserwacja itp. Tak więc, działalności pomocnicze to te, które są wykonywane wyłącznie po to by wesprzeć działalność przeważającą lub drugorzędną jednostki, poprzez dostarczanie wyrobów lub usług na potrzeby wyłącznie tej jednostki.

10.  Działalność jest działalnością pomocniczą, jeżeli spełnia wszystkie następujące warunki:

*   służy wyłącznie jednostce;

*   nakłady na działalność pomocniczą stanowią koszt jednostki

*   efekt końcowy (zazwyczaj usługi, rzadziej wyroby) nie stanowi części produktu finalnego jednostki i nie generuje nakładów brutto na środki trwałe.

11.  Do działalności pomocniczej nie zalicza się np.:

*   produkcji wyrobów i świadczenia usług stanowiących część nakładów, np. robót budowlanych wykonywanych na własny rachunek, które są odrębnie sklasyfikowane w budownictwie, jeżeli takie dane są dostępne; produkcji oprogramowania;

*   wytwarzania produktów, sprzedawanych na rynku, nawet jeżeli część tej produkcji jest wykorzystywana na potrzeby przedsiębiorstwa w związku z prowadzoną przeważającą działalnością;

*   produkcji wyrobów lub świadczenia usług, które następnie stają się integralną częścią produktu będącego efektem działalności przeważającej lub drugorzędnej (np. produkcja opakowań w celu pakowania wyrobów własnych wytwarzanych przez to przedsiębiorstwo);

*   wytwarzania energii (przez elektrownię lub kotłownię), nawet jeżeli efekt produkcji jest w całości zużywany przez jednostki macierzyste;

*   zakupu wyrobów przeznaczonych do dalszej sprzedaży w niezmienionym stanie (bez przetworzenia);

*   działalności badawczo-rozwojowej, ponieważ tego rodzaju działalność nie wytwarza usług wykorzystywanych w trakcie bieżącej produkcji.

12.  PKD nie wprowadza odrębnych grupowań ze względu na formę własności jednostki, rodzaj organizacji prawnej czy sposobu działania, ponieważ te kryteria nie są związane z charakterystyką samej działalności. Jednostki prowadzące ten sam rodzaj działalności są sklasyfikowane w tym samym grupowaniu PKD, niezależnie od tego, czy są one przedsiębiorstwem posiadającym osobowość prawną, własnością prywatną czy skarbu państwa, czy jednostka zagraniczna jest przedsiębiorstwem macierzystym, czy nie i czy przedsiębiorstwo macierzyste składa się z więcej niż jednego zakładu, czy nie. Zatem, nie istnieje ścisłe powiązanie pomiędzy PKD i Klasyfikacją Jednostek Instytucjonalnych w Systemie Rachunków Narodowych (SNA) lub Europejskim Systemie Rachunków Narodowych (ESA).

13.  Podobnie jest w przypadku działalności wytwórczych (produkcyjnych). Są one opisane niezależnie od tego, czy praca jest wykonywana w sposób zautomatyzowany (maszynowo) czy ręcznie, czy jest ona wykonywana w zakładzie produkcyjnym czy w domu. Podobnie jest z rodzajem stosowanej technologii produkcji (współczesna czy tradycyjna) - nie jest to kryterium stosowane w PKD, mimo że rozróżnienie takie mogłoby być użyteczne.

14.  PKD, na ogół, nie wprowadza rozróżnienia między działalnością rynkową i nierynkową. Jednakże, należy podkreślić, że rozróżnienie to nadal jest ważnym czynnikiem SNA/ESA. Podział działalności gospodarczych wg tego kryterium jest użyteczny wówczas, gdy dane dotyczące wartości dodanej zbierane są zarówno dla działalności rynkowych jak i nierynkowych. Usługi nierynkowe są najczęściej świadczone przez jednostki administracji publicznej i instytucje non-profit świadczące usługi gospodarstwom domowym w zakresie edukacji, zdrowia, opieki społecznej itp.

15.  Jednostki powinny być klasyfikowane w grupowaniu, które najlepiej opisuje ich działalność uwzględniając środki produkcji. Określenie symbolu PKD dokonywane jest w oparciu o zasady budowy klasyfikacji, schemat klasyfikacji, wyjaśnienia, decyzje podejmowane przez komitet NACE (EUROSTAT), klucze powiązań oraz odniesienia do innych systemów klasyfikacyjnych takich, jak ISIC, CPA, HS, CN itp.

16.  W przypadku, gdy jednostka wykonuje tylko jedną działalność gospodarczą, działalność podstawowa tej jednostki jest określana grupowaniem PKD, które opisuje tę działalność. Jeżeli jednostka wykonuje wiele działalności gospodarczych (inne niż działalność pomocnicza), działalność podstawowa jest określana na podstawie wskaźnika odnoszącego się do każdej działalności, np. wartości dodanej, produkcji brutto, wartości sprzedaży, wielkości zatrudnienia lub wynagrodzeń.

17.  Może się zdarzyć, że znaczny udział procentowy działalności jednostki będzie obejmował więcej niż jedną pozycję PKD. Może to wynikać z pionowej integracji działalności (np. ścinanie drzew połączone z produkcją tarcicy lub wydobycie gliny połączone z produkcją cegieł) lub poziomej integracji działalności (np. produkcja wyrobów piekarskich połączona z produkcją wyrobów czekoladowych), lub z każdej innej kombinacji działalności, które nie mogą być traktowane oddzielnie. Wówczas jednostka powinna być klasyfikowana zgodnie z zasadami przedstawionymi poniżej.

18.  Jeżeli jednostka wykonuje działalności przypisane jedynie do dwóch pozycji PKD, zawsze jedna z działalności będzie stanowiła więcej niż 50% wartości wskaźnika (np. wartości dodanej). Działalność stanowiąca więcej niż 50% wskaźnika jest przeważającą działalnością i określa miejsce zaklasyfikowania jednostki.

19.  W przypadku bardziej złożonym, gdy jednostka wykonuje więcej niż dwa rodzaje działalności ujęte w więcej niż dwóch pozycjach PKD, gdzie żadna z nich nie stanowi więcej niż 50% wartości wskaźnika (np. wartości dodanej), sklasyfikowanie działalności tej jednostki powinno nastąpić przy zastosowaniu metody góra-dół opisanej poniżej.

20.  Metoda góra - dół oparta jest na zasadzie hierarchicznej: zaklasyfikowanie jednostki na najniższym poziomie klasyfikacyjnym musi być zgodne z zaklasyfikowaniem jednostki na wyższych poziomach struktury. W związku z tym, proces klasyfikowania rozpoczyna się od zidentyfikowania odpowiedniego grupowania na najwyższym poziomie i następnie schodzenia w dół poprzez kolejne poziomy klasyfikacyjne w następujący sposób:

a)   należy zidentyfikować sekcję, która posiada najwyższy udział wskaźnika (np. wartości dodanej),

b)   w ramach wybranej sekcji należy zidentyfikować dział, który posiada najwyższy udział wskaźnika w ramach tej sekcji,

c)   w ramach wybranego działu należy zidentyfikować grupę, która posiada najwyższy udział wskaźnika w ramach tego działu,

d)   w ramach wybranej grupy należy zidentyfikować klasę, która posiada najwyższy udział wskaźnika w ramach tej grupy,

e)   w ramach wybranej klasy należy zidentyfikować podklasę, która posiada najwyższy udział wskaźnika w ramach tej klasy.

21.  Przykład: jednostka prowadzi następujące działalności:

 

 

*   Należy zidentyfikować sekcję spośród:

Sekcji C Przetwórstwo przemysłowe (52%)

Sekcji G Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, włączając motocykle (35%)

Sekcji M Działalność naukowa, profesjonalna i techniczna (13%).

*   Należy zidentyfikować dział w ramach Sekcji C:

Dział 25     Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń  10%

Dział 28     Produkcja maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowana  42%

*   Należy zidentyfikować grupę w ramach działu 28:

Grupa 28.1     Produkcja maszyn ogólnego przeznaczenia  6%

Grupa 28.2     Produkcja pozostałych maszyn ogólnego przeznaczenia  5%

Grupa 28.9     Produkcja pozostałych maszyn specjalnego przeznaczenia  31%

*   Należy zidentyfikować klasę w ramach grupy 28.9

Klasa 28.93    Produkcja maszyn stosowanych w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów  23%

Klasa 28.95    Produkcja maszyn dla przemysłu papierniczego  8%

*   Należy zidentyfikować podklasę w ramach klasy 28.93 (w tym przypadku klasa=podklasie)

Podklasa 28.93.Z       Produkcja maszyn stosowanych w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów  23%

Zatem właściwą podklasą jest 28.93.Z Produkcja maszyn stosowanych w przetwórstwie żywności, tytoniu i produkcji napojów, mimo, że podklasą posiadającą największy udział wskaźnika (np. wartości dodanej) jest 46.61.Z Sprzedaż hurtowa maszyn i urządzeń rolniczych oraz dodatkowego wyposażenia. Poniższy rysunek ilustruje przykładową ścieżkę decyzyjną.

22.  Integracja pionowa działalności występuje wówczas, gdy poszczególne etapy produkcji są wykonywane sukcesywnie przez tę samą jednostkę, gdy wynik jednego procesu produkcji jest początkiem kolejnego. Przykładami integracji pionowej mogą być: ścinanie drzew połączone z produkcją tarcicy, wydobycie gliny połączone z cegielnią lub produkcja włókien syntetycznych z produkcją tkanin.

23.  Stosując PKD 2007, integracja pionowa powinna być traktowana jak każda inna forma wielorakiej działalności, tj. jednostka z pionowo zintegrowanym łańcuchem działalności powinna być klasyfikowana w pozycji odpowiadającej przeważającej działalności w ramach tego łańcucha, to jest działalności posiadającej największy udział wskaźnika, określonej metodą góra-dół. Podejście to jest odmienne niż przyjęte w poprzedniej wersji klasyfikacji PKD 2004 (efekt końcowy).

24.  Działalności poziomo zintegrowane występują wtedy, gdy działalności wykonywane są równolegle przy użyciu tych samych środków produkcji. W tych przypadkach należy również stosować metodę góra-dół.

25.  Jednostka może zmieniać swoją działalność główną jednorazowo lub stopniowo w ciągu pewnego okresu czasu. Może to być spowodowane czynnikiem sezonowości lub wynikiem decyzji o zmianie profilu produkcji. Ponieważ wszystkie te przypadki powodują zmiany w zaklasyfikowaniu jednostki, zbyt częste zmiany działalności głównej mogą doprowadzić do braku spójności pomiędzy statystyką krótkookresową (miesięczną i kwartalną) i długookresową, w najwyższym stopniu utrudniając ich interpretację.

26.  Aby uniknąć zbyt częstych zmian, stosuje się zasadę stabilności. Zgodnie z tą zasadą, nowy rodzaj działalności powinien być działalnością główną przez co najmniej dwa lata, zanim zostanie zmieniona przypisana do jednostki dana działalność przeważająca.

27.  W klasyfikacji stosuje się następującą terminologię:

-    Zleceniodawca (Principal) = jednostka, która zawiera umowę z inną jednostką (tu zwaną zleceniobiorcą) na wykonanie określonych zadań, np. części lub całego procesu produkcyjnego, usług związanych z zatrudnieniem lub usług pomocniczych. Czasem stosowana była terminologia jednostka organizująca wytwarzanie" ("converter").

-    Zleceniobiorca (Contractor) = jednostka wykonująca określone zadanie, np. część lub cały proces produkcyjny, usługi związane z zatrudnieniem lub usługi pomocnicze, na podstawie umowy zawartej ze zleceniodawcą. Stosuje się tu również określenie "podwykonawca" ("subcontractor").

-    Zlecenie wykonania usług na zewnątrz (Outsourcing) = kontrakt, zgodnie z którym zleceniodawca wymaga od zleceniobiorcy wykonania określonego zadania, np. części lub całego procesu produkcyjnego, usług związanych z zatrudnieniem lub usług pomocniczych.

28.  Przykładami części procesu produkcyjnego, które mogą być zlecane do wykonania na zewnątrz może być: działalność wytwórcza, usługi związane z zatrudnieniem, usługi pomocnicze itp. Zleceniodawca i zleceniobiorca mogą być usytuowani na tym samym terenie ekonomicznym lub na różnych terenach ekonomicznych: faktyczne usytuowanie nie wpływa na zaklasyfikowanie żadnej z tych jednostek.

29.  Zleceniobiorcy, tj. jednostki działające na zlecenie są zazwyczaj klasyfikowani w tym samym grupowaniu, gdzie producent wytwarzający te same wyroby lub usługodawca działający na własny rachunek, z wyjątkiem handlu (patrz punkty 41-48 poniżej oraz objaśnienia do sekcji G) i budownictwa (patrz objaśnienia do sekcji F).

30.  W przypadku produkcji przemysłowej zleceniodawca dostarcza zleceniobiorcy specyfikację techniczną dotyczącą określonych wyrobów. Materiał do produkcji (surowiec lub wyroby pośrednie) może być dostarczony przez zleceniodawcę (być jego własnością) lub nie.

31.  Przykładami takich działalności są: produkcja metalu (kucie, odlewanie, cięcie, stemplowanie i prace odlewnicze), obróbka metalu (np. chromowanie), produkcja odzieży, wykończanie odzieży i inne podobne podstawowe czynności stanowiące część procesu produkcyjnego.

32.  Zleceniodawca, który zleca wykonanie całego procesu produkcyjnego na zewnątrz, powinien być klasyfikowany w przetwórstwie przemysłowym tylko w przypadku, gdy jest on właścicielem materiału stanowiącego wkład w procesie produkcyjnym (a zatem jest właścicielem efektu końcowego).

33.  Zleceniodawca, który zleca wykonanie tylko części procesu produkcyjnego, powinien być zaklasyfikowany w przetwórstwie przemysłowym.

34.  W pozostałych przypadkach, zleceniodawca powinien być zaklasyfikowany zgodnie z zasadą wartości dodanej: może to być w Sekcji G "Handel hurtowy i detaliczny" (zgodnie z działalnością i specyfiką sprzedawanych wyrobów, patrz punkty 41-48 poniżej) lub w innych sekcjach, np. M "Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna" lub N "Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca".

35.  W przypadku outsourcingu usług związanych z zatrudnieniem należy wprowadzić rozróżnienie - po pierwsze - czy są one świadczone na podstawie umowy stałej czy tymczasowej i - po wtóre - czy zleceniobiorca świadczy usługi tylko jednemu zleceniodawcy czy wielu:

-    Jeżeli outsourcing ma charakter tymczasowy i zleceniobiorca świadczy usługi tylko jednemu zleceniodawcy, zarówno zleceniobiorca, jak i zleceniodawca powinni być zaklasyfikowani zgodnie z działalnością, którą wykonują (np. Przetwórstwo przemysłowe).

-    Jeżeli outsourcing ma charakter tymczasowy i zleceniobiorca świadczy usługi więcej niż jednemu zleceniodawcy, zleceniodawcy powinni być zaklasyfikowani zgodnie z działalnością, którą wykonują a zleceniobiorcy powinni być sklasyfikowani w 78.20 (Działalność agencji pracy tymczasowej).

-    Jeżeli outsourcing ma charakter stały i zleceniobiorca świadczy usługi tylko jednemu zlecenidawcy, wówczas zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca klasyfikowani są zgodnie z wykonywaną działalnością.

-    Jeżeli outsourcing ma charakter stały i zleceniobiorca świadczy usługi więcej niż jednemu zleceniodawcy, a rodzaj wykonywanych usług ma zbliżony charakter u każdego zleceniodawcy, wówczas zarówno zleceniodawca, jak i zleceniobiorca klasyfikowani są zgodnie z wykonywaną działalnością.

-    Jeżeli outsourcing ma charakter stały i zleceniobiorca świadczy usługi więcej niż jednemu zleceniodawcy, a rodzaj wykonywanych usług ma różny charakter u każdego zleceniodawcy, wówczas zleceniobiorca powinien być zaklasyfikowany w 78.30 (Pozostała działalność związana z udostępnianiem pracowników), a zleceniodawcy powinni być zaklasyfikowani zgodnie z działalnością, którą wykonują.

36.  Jednostki wykonujące głównie prace instalacyjne lub montażowe w budynkach klasyfikowane są w budownictwie (dział 43). W dziale tym klasyfikowana jest również instalacja urządzeń będących integralną częścią budynku (wind, schodów ruchomych, automatycznych drzwi, odkurzaczy centralnych itp.).

37.  Instalowanie maszyn i urządzeń niebędących integralną częścią obiektów budowlanych klasyfikowane jest w grupie 33.2 "Instalowanie maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia".

38.  Jednostki zajmujące się naprawą lub konserwacją wyrobów mogą być zaklasyfikowane w jednym z poniższych grupowań w zależności od rodzaju wyrobu:

a.   grupie 33.1 "Naprawa i konserwacja metalowych wyrobów gotowych, maszyn i urządzeń"

b.   dziale 43 "Roboty budowlane specjalistyczne"

b.   grupie 45.2 "Konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych, z wyłączeniem motocykli"

c.   dziale 95 "Naprawa i konserwacja komputerów i artykułów użytku osobistego i domowego".

39.  Jednostki dokonujące przeglądu, naprawy i remontu kapitalnego środków transportu (samolotów, lokomotyw, statków) klasyfikowane są w tej samej klasie, co jednostki je produkujące.

Ta część przedstawia zasady i definicje, które powinny być brane pod uwagę podczas klasyfikowania jednostek do określonych sekcji. Dokładniejsze opisy, definicje i informacje określające zawartość sekcji zostały umieszczone w odpowiadających im wyjaśnieniach.

40.  W rolnictwie charakterystyczne są trudności z określeniem przeważającej działalności w przypadku, gdy jednostka wytwarza produkty rolnicze i jednocześnie je przetwarza (np. uprawa winogron i wytwarzanie wina z tych winogron lub gdy uprawia oliwki i wytwarza oliwę z tych oliwek). Zastosowanie wskaźnika "liczba godzin przepracowanych" do wymienionych działalności zintegrowanych pionowo, prowadzi do zaklasyfikowania jednostek w rolnictwie. Dlatego też, jednostki te będą zazwyczaj klasyfikowane odpowiednio w podklasach 01.21.Z lub 01.26.Z.

41.  W sekcji G, poza handlem pojazdami samochodowymi, wyróżniamy handel hurtowy i detaliczny. Może się zdarzyć, że jednostka prowadzi zintegrowane pionowo działalności handlowe pod różnymi możliwymi postaciami: sprzedaż zarówno hurtowa jak i detaliczna, sprzedaż w sklepach i poza siecią sklepową oraz sprzedaż różnego rodzaju towarów. W przypadku, gdy prowadzona przez jednostkę sprzedaż towarów, na poziomie klasy nie stanowi co najmniej 50% wskaźnika, wówczas zastosowanie metody góra-dół wymaga szczególnej uwagi i rozważenia dodatkowych poziomów.

42.  Jeżeli jednostka prowadzi zarówno handel hurtowy jak i detaliczny, wybór pomiędzy nimi powinien być dokonany zgodnie z zasadą przeważającej działalności.

43.  Rozważając zaklasyfikowanie jednostki w dziale 46 "HANDEL HURTOWY, Z WYŁĄCZENIEM HANDLU POJAZDAMI SAMOCHODOWYMI" w pierwszej kolejności należy określić czy sprzedaż hurtowa realizowana jest na zlecenie - grupa 46.1 czy nie - łącznie grupy 46.2-46.9, biorąc pod uwagę zasadę przeważającej działalności. Jeśli wybór padnie na poziom agregacji 46.2-46.9 wówczas drugi krok polega na wyborze pomiędzy sprzedażą "niewyspecjalizowaną" a "wyspecjalizowaną" (patrz schemat poniżej). Ostatecznie wybór dotyczący odpowiednich grup, klas i podklas powinien odbywać się zawsze zgodnie z metodą góra-dół.

44.  Rysunek poniżej prezentuje schemat decyzyjny używany w celu przyporządkowania jednostki do określonej podklasy w dziale 46 "HANDEL HURTOWY, Z WYŁĄCZENIEM HANDLU POJAZDAMI SAMOCHODOWYMI"

45.  Rozważając zaklasyfikowanie jednostki w dziale 47 "HANDEL DETALICZNY, Z WYŁĄCZENIEM HANDLU POJAZDAMI SAMOCHODOWYMI" w pierwszej kolejności należy określić czy sprzedaż detaliczna realizowana jest w sklepach - grupy 47.1-47.7 "Sprzedaż detaliczna prowadzona w sklepach", czy sprzedaż detaliczna prowadzona jest poza siecią sklepową - grupy 47.8-47.9 "Sprzedaż detaliczna prowadzona poza siecią sklepową" biorąc pod uwagę zasadę przeważającej działalności. Jeśli wybór padnie na poziom agregacji "Sprzedaż detaliczna prowadzona w sklepach" wówczas drugi krok polega na wyborze pomiędzy sprzedażą "niewyspecjalizowaną" a "wyspecjalizowaną" (patrz schemat poniżej). Ostatecznie wybór dotyczący odpowiednich grup i klas powinien odbywać się zawsze zgodnie z metodą góra-dół.

46.  Rysunek poniżej prezentuje schemat decyzyjny wykorzystywany przy klasyfikacji jednostki do określonej podklasy w dziale 47 "HANDEL DETALICZNY, Z WYŁĄCZENIEM HANDLU POJAZDAMI SAMOCHODOWYMI".

47.  Zarówno w handlu hurtowym jak i detalicznym, rozróżnienie na "wyspecjalizowany" jak i "niewyspecjalizowany" zależy od liczby klas do których można zaliczyć sprzedawane towary, przy czym udział każdej z klas stanowi co najmniej 5% (i nie więcej niż 50 %) wskaźnika:

a.   Jeżeli sprzedaż towarów można przyporządkować do maksymalnie czterech klas w jakiejkolwiek z grup 46.2-46.7 (dla sprzedaży hurtowej) lub 47.2-47.7 (dla sprzedaży detalicznej), jednostka klasyfikowana jest w ramach handlu wyspecjalizowanego. Konieczne jest wówczas określenie działalności podstawowej, zgodnie z metodą góra-dół, wybierając najpierw grupę a następnie klasę i podklasę w ramach tej grupy:

 

 

b.   Jeżeli sprzedaż towarów można przyporządkować do pięciu lub więcej podklas z grup 46.2-46.7 (dla sprzedaży hurtowej) lub 47.2-47.7 (dla sprzedaży detalicznej), jednostka powinna być klasyfikowana jako niewyspecjalizowana (46.9 lub 47.1). Np. w ramach handlu detalicznego jest zatem przypisana do grupy 47.1. Jeżeli żywność, napoje i wyroby tytoniowe stanowią co najmniej 35% wartości dodanej należy wybrać podklasę 47.11.Z. We wszystkich pozostałych przypadkach należy klasyfikować w 47.19.Z.

 

 

48.  Powyższe zasady klasyfikowania jednostek odnoszą się do sprzedaży detalicznej danej jednostki. Jeżeli jednostka poza handlem detalicznym wykonuje działalności drugorzędne, które polegają także na świadczeniu usług lub wytwarzaniu wyrobów, to nie wpływa to na zaklasyfikowanie jej przeważającej działalności w handlu w sposób opisany powyżej.

49.  W sekcji K zostały wprowadzone dwie podklasy wykraczające poza tradycyjne rozumienie działalności gospodarczej jednostki w PKD. Dotyczy to podklasy 64.20.Z Działalność holdingów finansowych oraz 64.30.Z Działalność trustów, funduszy i podobnych instytucji finansowych. Jednostki klasyfikowane w tych podklasach nie mają przychodów ze sprzedaży produktów i zazwyczaj nie zatrudniają pracowników (z wyjątkiem jednej lub kilku osób będących ich prawnymi przedstawicielami). Czasem tego rodzaju jednostki nazywane są "skrzynkami pocztowymi" lub "pustymi skrzynkami" lub "jednostkami specjalnego celu", ponieważ posiadają one jedynie nazwę i adres. W niektórych krajach są one bardzo liczne w związku z ulgami podatkowymi.

50.  Dokonując klasyfikacji jednostki w powyższych podklasach, należy również zwrócić uwagę na inne podklasy (z sekcji M, dział 70). Są to: 70.10.Z Działalność firm centralnych (head offices) i holdingów, z wyłączeniem holdingów finansowych oraz 70.22.Z Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania.

51.  Uściślając:

A.   podklasa 64.20.Z Działalność holdingów finansowych odnosi się do działalności holdingów finansowych, których działalnością główną jest przynależność do grupy (posiadanie udziałów w innych spółkach) a nie administrowanie czy zarządzanie grupą;

B.   podklasa 64.30.Z Działalność trustów, funduszy i podobnych instytucji finansowych jest bardzo szczególna w PKD, ponieważ nie dotyczy działalności gospodarczej, lecz jednostek;

C.   podklasa 66.30.Z Działalność związana z zarządzaniem funduszami obejmuje działalność prowadzoną na zlecenie;

D.   podklasa 70.10.Z Działalność firm centralnych (head offices) i holdingów, z wyłączeniem holdingów finansowych obejmuje nadzorowanie i zarządzanie podległymi jednostkami, kontrolowanie i bieżące zarządzanie;

E.   podklasa 70.22.Z Pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania obejmuje działalność doradczą związaną z takimi zagadnieniami, jak strategia korporacyjna, planowanie organizacyjne, polityka i cele marketingowe, polityka związana z zatrudnieniem itp.

Identyfikacja przeważającej działalności jednostki prowadzącej wiele działalności, spośród wspomnianych powyżej, powinna być dokonana, na podstawie np. zasady wartości dodanej. Należy wziąć pod uwagę fakt, że zyski kapitałowe nie stanowią wartości dodanej i w związku z tym nie powinny być brane pod uwagę. Wprowadzenie wyżej wymienionych podklas stanowi dużą zmianę w stosunku do PKD 2004.

52.  PKD nie wyróżnia oddzielnego grupowania dla jednostki należącej do sektora instytucjonalnego (jak to zdefiniowano w SNA i ESA). Nie ma jednego grupowania, które opisywałoby wszystkie działalności prowadzone przez jednostki sektora publicznego. W konsekwencji nie wszystkie jednostki tego sektora są automatycznie klasyfikowane w sekcji O. Na przykład działalność w zakresie kierowania realizacją programów dotyczących edukacji (działalność Ministerstwa Edukacji) ujęta jest w dziale 84, ale realizacja procesu edukacji (działalność szkół) mieści się w zakresie działu 85 (sekcja P Edukacja). Kierowanie ochroną zdrowia mieści się w dziale 84, ale działalność szpitali ujęta jest w dziale 86 (sekcja Q Opieka zdrowotna i pomoc społeczna).

W sekcji tej klasyfikuje się nie tylko jednostki sektora publicznego, ale również jednostki prywatne prowadzące działalność typową dla administracji publicznej.

53.  Dział 97 obejmuje jedynie działalność gospodarstw domowych zatrudniających pracowników (pomoc domową). Włączenie tego rodzaju działalności do PKD 2007 wynika z potrzeb rachunków narodowych traktujących tego rodzaju działalność jako produkcję, a także na potrzeby pewnych badań ankietowych. Działalność pracowników zatrudnionych w gospodarstwach domowych nie jest tu klasyfikowana. Np. działalność opiekunek do dzieci jest sklasyfikowana w 88.91.Z Opieka dzienna nad dziećmi, pranie wyrobów włókienniczych w 96.01.Z, a działalność służących w 96.9.

54.  W badaniach rynku pracy pojawiła się konieczność opisania działalności wykonywanej na własne potrzeby przez gospodarstwa domowe. Działalności rynkowe powinny być klasyfikowane zgodnie z regułami ustalonymi w celu wyboru właściwego grupowania PKD. Jednak zastosowanie tych reguł do działalności gospodarstw domowych związanej z produkcją wyrobów na własne potrzeby okazało się niezwykle trudne, ponieważ w przeciwieństwie do działalności rynkowych, trudno jest tu określić wartość dodaną. Działalności te często łączą w sobie elementy rolnictwa, budownictwa, przemysłu tekstylnego, napraw i pozostałych usług. Dział 98 (Gospodarstwa domowe produkujące wyroby i świadczące usługi na własne potrzeby) został wprowadzony w celu ujęcia wszystkich działalności produkcyjnych, także w przypadku, gdy są one wykonywane przez gospodarstwa domowe na własne potrzeby. Dział ten nie będzie istotny dla potrzeb statystyki przedsiębiorstw, ale dla gromadzenia danych dotyczących działalności gospodarstw domowych i działalności związanej z ich utrzymaniem.

55.  Mimo wystąpienia kilku zmian w zakresie zasad stosowania PKD, w kryteriach budowy klasyfikacji, schemacie klasyfikacji i wyjaśnieniach, ogólna charakterystyka PKD pozostała niezmieniona.

56.  Wprowadzono zarówno nowe grupowania na najwyższym poziomie klasyfikacji, jak i na pozostałych, w celu odzwierciedlenia różnorodnych form produkcji i pojawiających się nowych gałęzi przemysłu i usług. Jednocześnie starano się zachować niezmienioną strukturę klasyfikacji we wszystkich obszarach, które nie wymagały zmian.

57.  Znacząco wzrosła szczegółowość klasyfikacji. Szczególnie w przypadku działalności produkcyjno - usługowych wzrost szczegółowości klasyfikacji jest widoczny na najwyższym poziomie. W przypadku innych działalności, np.: rolnictwa - wzrost szczegółowości dotyczy głównie niższego poziomu klasyfikacji.

58.  PKD 2004 składała się z 17 sekcji i 62 działów; PKD 2007 ma 21 sekcji i 88 działów. Na najwyższym poziomie, niektóre sekcje dadzą się porównać łatwo z poprzednią wersją klasyfikacji. Jednakże wprowadzenie nowych grupowań na poziomie sekcji np. sekcja dotycząca informacji uniemożliwia proste porównanie pomiędzy PKD 2007, a jej poprzednią wersją.

 

 

Poniższa tabela przedstawia zależności pomiędzy sekcjami PKD 2004 a PKD 2007

 

 

59.  Zmiany, które zostały wprowadzone w klasyfikacji PKD 2007, miały różnorodny charakter. Oprócz zmiany, polegającej na wprowadzeniu nowych symboli grupowań, dokonano w wielu miejscach podziału lub agregacji dotychczasowych pozycji (zmiany 1:1, 1:n, n:1). Zmieniono brzmienia niektórych grupowań, co wynikało najczęściej ze zmiany ich zakresu. Część podklas została przesunięta do innych sekcji, działów czy grup zmieniając w ten sposób ich zakresy. Ponadto, utworzone zostały nowe grupowania dla działalności, które do tej pory nie były wyodrębnione w klasyfikacji. Zostały one wyszczególnione, bądź na skutek wzrostu ich znaczenia w gospodarce światowej/krajowej, bądź w związku z pojawieniem się nowych rodzajów działalności w wyniku postępu technologicznego.

60.  Aby mieć pełen obraz zmian związanych z wprowadzeniem PKD 2007, należy rozróżnić 4 rodzaje występujących zależności:

*   A: 1 na 1 (jedna podklasa PKD 2004 odpowiada tylko jednej podklasie PKD 2007 i odwrotnie) - dotyczy 224 podklas

*   B: n na 1 (dwie lub więcej podklas w PKD 2004 odpowiadają jednej podklasie PKD 2007) - dotyczy 182 podklas

*   C: 1 na m (jedna podklasa PKD 2004 została podzielona na dwie lub więcej podklas PKD 2007) - dotyczy 21 podklas

*   D: n na m (dwie lub więcej podklas w PKD 2004 odpowiada dwóm lub więcej podklasom w PKD 2007) - dotyczy 227 podklas.

Jednostki zaklasyfikowane w podklasach, które charakteryzują się zmianami (przejściami) typu A i B, mogą zostać automatycznie przeklasyfikowane.

61.  Zmiany pomiędzy PKD 2004 a PKD 2007 są zbyt liczne, aby je wszystkie tutaj przedstawić. Niemniej jednak, najbardziej znaczące prezentujemy poniżej.

62.  Sekcje obejmujące rolnictwo i rybactwo wg PKD 2004 zostały połączone. Jednak zawartość nowej sekcji A (Rolnictwo, leśnictwo, łowiectwo i rybactwo) uległa znacznemu uszczegółowieniu, w związku z potrzebą uszczegółowienia klasyfikacji międzynarodowej ISIC (klasyfikacji ONZ). Wynika to z faktu, że w wielu rozwijających się krajach rolnictwo stanowi nadal znaczną część struktury gospodarczej.

63.  Utworzono nowe działy w sekcji przetwórstwa przemysłowego, reprezentujące nowe gałęzie przemysłu lub dotychczas istniejące, których znaczenie wzrosło z powodów gospodarczych lub społecznych, np.: dział 21 (Produkcja podstawowych substancji farmaceutycznych oraz leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych) oraz dział 26 (Produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych). Zakres działu 26 różni się od działu 30 (Produkcja maszyn biurowych i komputerów) z PKD 2004 i stanowi lepsze narzędzie statystyczne w zakresie działalności o wysokim stopniu zaawansowania technologicznego. Inne nowe działy, takie jak dział 11 (Produkcja napojów) i 31 (Produkcja mebli), powstały w następstwie podziału istniejących działów, których elementy (części składowe) stanowiące uprzednio grupy, teraz stanowią działy.

64.  Większość pozostałych działów w obecnej sekcji C (Przetwórstwo przemysłowe) nie uległa zmianie, z wyjątkiem dotychczasowego działu 22 (Działalność wydawnicza; poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji) i 37 (Przetwarzanie odpadów), których znaczne fragmenty zostały przeniesione do innych sekcji (czytaj poniżej).

65.  Naprawa i instalacja maszyn i urządzeń, klasyfikowana dotychczas w przetwórstwie przemysłowym w grupowaniach obejmujących dane maszyny i urządzenia, obecnie została wyodrębniona w wydzielony dział 33 (Naprawa, konserwacja i instalowanie maszyn i urządzeń). Zatem wszystkie specjalistyczne usługi naprawcze są teraz klasyfikowane w osobnym dziale PKD (pozostałe naprawy patrz pkt 68 i 72).

66.  Utworzono nową sekcję E (Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją), która obejmuje usługi "oczyszczania" z działu 90, działalność usługową w zakresie rozprowadzania wody z działu 41, przetwarzanie odpadów z działu 37 PKD 2004. Obecnie sekcja ta grupuje działalności oparte na podobnych zasadach działania, i co więcej, oparta jest na rzeczywistej organizacji tej działalności. W znacznym stopniu rozbudowano szczegółowość w tej sekcji.

67.  W PKD 2007 w ramach Sekcji F Budownictwo wyodrębniono dział dotyczący wykonywania specjalistycznych robót budowlanych (dział 43), który obejmuje prace prowadzone przez wykonawców posiadających specjalistyczne umiejętności i sprzęt.

68.  Naprawa artykułów użytku domowego została usunięta z sekcji G (Handel hurtowy i detaliczny; naprawa pojazdów samochodowych, motocykli oraz artykułów użytku osobistego i domowego) PKD 2004 i umieszczone w sekcji S (Pozostała działalność usługowa) PKD 2007. Natomiast działalność w zakresie handlu i naprawy pojazdów samochodowych i motocykli została zachowana w tej sekcji w dziale 45 PKD 2007(dział 50 - PKD 2004).

69.  Zwiększono szczegółowość w nowej sekcji I (Działalność związana z zakwaterowaniem i usługami gastronomicznymi), aby odzwierciedlić zróżnicowaną specyfikę i specjalizację prowadzonych działalności.

70.  Nowa sekcja J (Informacja i komunikacja) powstała z połączenia działalności wydawniczej i z zakresu rozpowszechniania informacji oraz dóbr kultury, zapewnienia środków do ich transmisji i dystrybucji, technik informacyjnych, przetwarzania danych i innych usług dotyczących informacji. Główne elementy tej sekcji to działalność wydawnicza (dział 58), działalność związana z produkcją filmów, nagrań dźwiękowych (dział 59), nadawanie programów radiowych i telewizyjnych (dział 60), działalność w zakresie telekomunikacji (dział 61), działalność w zakresie technik informacyjnych (dział 62) oraz pozostałe działalności usługowe w zakresie informacji (dział 63). Działalności te były klasyfikowane w różnych sekcjach PKD 2004: D (Przetwórstwo przemysłowe), I (Transport, gospodarka magazynowa i łączność), K (Obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej) i O (Działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna, pozostała).

71.  W sekcji K (Działalność finansowa i ubezpieczeniowa) w PKD 2007 wprowadzono 2 klasy wychodzące poza tradycyjny zakres PKD dotyczący produkcji gospodarczej tj.: klasę 64.20 (Działalność holdingów finansowych) i 64.30 (Działalność trustów, funduszy i podobnych instytucji finansowych).

72.  Elementy z sekcji K "Obsługa nieruchomości, wynajem i usługi związane z prowadzeniem działalności gospodarczej" - PKD 2004 przeszły głównie do 3 sekcji w PKD 2007. Obsługa nieruchomości jest osobno wyodrębniona w sekcji L, ze względu na zakres i znaczenie, jakie ma w Systemie Rachunków Narodowych. Pozostałe działalności przypisano do sekcji M (Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna), która obejmuje działalności wymagające specjalistycznej wiedzy i umiejętności oraz do sekcji N (Działalność w zakresie usług administrowania i działalność wspierająca), obejmującej działalności wspomagające działalność gospodarczą, ale niewymagające specjalistycznej wiedzy. Działalności z zakresu informatyki (PKD 2004 dział 72) nie stanowią już części sekcji K. Działalność w zakresie naprawy sprzętu komputerowego została przeniesiona do grupowania obejmującego naprawę sprzętu gospodarstwa domowego w sekcji S, natomiast działalność w zakresie wydawnictw software oraz technik informacyjnych została wydzielona w sekcji J.

73.  Zakres edukacji (Sekcja P) poszerzono o edukację sportową, artystyczną i inną wyspecjalizowaną edukację oraz działalność usługową wspomagającą edukację.

74.  Zwiększono szczegółowość sekcji Q (Opieka zdrowotna i pomoc społeczna) poprzez utworzenie trzech działów w miejsce jednego w poprzedniej wersji PKD. Poza tym, zakres został ograniczony i obejmuje tylko "opiekę zdrowotną", zapewniając tym samym lepszy pomiar tego ważnego działu gospodarki. W rezultacie, działalność weterynaryjna została przeniesiona z tej sekcji do sekcji M (Działalność profesjonalna, naukowa i techniczna) - dział 75.

75.  Części składowe dotychczasowej sekcji O (Działalność usługowa komunalna, społeczna i indywidualna, pozostała) z PKD 2004 zostały przeniesione do sekcji E (Dostawa wody; gospodarowanie ściekami i odpadami oraz działalność związana z rekultywacją) oraz do sekcji J (Informacja i komunikacja). Pozostałe działalności zostały przegrupowane do dwóch sekcji: sekcji R - Działalność związana z kulturą, rozrywką i rekreacją oraz sekcji S - Pozostała działalność usługowa. W rezultacie działalności w zakresie twórczości artystycznej, bibliotek i gier losowych tworzą teraz odrębne działy w ramach sekcji R. Naprawy sprzętu komputerowego oraz sprzętu gospodarstwa domowego wchodzą w zakres nowej sekcji S.