Strona główna
Akt prawny opublikowany przez 
ROZPORZĄDZENIE
MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1)
z dnia 24 czerwca 2008 r.
w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: górnik eksploatacji podziemnej, górnik odkrywkowej eksploatacji złóż, monter instalacji gazowych, monter instrumentów muzycznych, monter sieci komunalnych, stolarz, technik hydrolog, technik instrumentów muzycznych, technik meteorolog i technik papiernictwa
(Dz. U. z dnia 21 lipca 2008 r.)
Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje:
§ 1. 1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124, poz. 860):
1) górnik eksploatacji podziemnej - symbol cyfrowy 711[02];
2) górnik odkrywkowej eksploatacji złóż - symbol cyfrowy 711[03];
3) monter instalacji gazowych - symbol cyfrowy 713[07];
4) monter instrumentów muzycznych - symbol cyfrowy 731[02];
5) monter sieci komunalnych - symbol cyfrowy 713[03];
6) stolarz - symbol cyfrowy 742[01];
7) technik hydrolog - symbol cyfrowy 311[17];
8) technik instrumentów muzycznych - symbol cyfrowy 311[18];
9) technik meteorolog - symbol cyfrowy 311[23];
10) technik papiernictwa - symbol cyfrowy 311[27].
2. Podstawy programowe, o których mowa w ust. 1, stanowią załączniki nr 1-10 do rozporządzenia.
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
______
1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji rządowej - oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591).
2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281, poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280 i Nr 181, poz. 1292 oraz z 2008 r. Nr 70, poz. 416.
ZAŁĄCZNIKI
ZAŁĄCZNIK Nr 1
PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE GÓRNIK EKSPLOATACJI PODZIEMNEJ
SYMBOL CYFROWY 711[02]
I. OPIS ZAWODU
1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:
1) rozpoznawać minerały i skały oraz określać ich właściwości;
2) pobierać próbki skał do badań;
3) sporządzać szkice i czytać rysunki części maszyn;
4) czytać i interpretować mapy górnicze;
5) czytać i interpretować proste schematy mechaniczne i elektryczne;
6) prowadzić podstawową dokumentację robót górniczych;
7) posługiwać się narzędziami, urządzeniami górniczymi, aparaturą kontrolno-pomiarową, urządzeniami sygnalizacji i łączności;
8) rozpoznawać i oceniać stan techniczny, konserwować maszyny i urządzenia górnicze;
9) prowadzić roboty górnicze i drążyć wyrobiska;
10) organizować i wykonywać czynności cyklu pracy na przodku chodnikowym i w wyrobiskach eksploatacyjnych;
11) wiercić otwory i wykonywać roboty strzałowe;
12) stawiać obudowę górniczą;
13) układać tory kopalniane oraz zabudowywać urządzenia transportu dołowego;
14) zabudowywać i konserwować rurociągi wodne i solankowe;
15) wykonywać prace podsadzkowe oraz prace związane z likwidacją wybranej przestrzeni;
16) stosować obowiązujące procedury w przypadku wystąpienia zagrożeń górniczych;
17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;
18) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
20) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;
21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
23) korzystać z różnych źródeł informacji;
24) planować działalność gospodarczą.
Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych "Podstawy przedsiębiorczości".
2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie górnik eksploatacji podziemnej powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:
1) drążenia wyrobisk podziemnych;
2) wykonywania obudowy wyrobisk podziemnych;
3) wykonywania robót strzałowych;
4) pobierania próbek skalnych z wyrobisk;
5) użytkowania maszyn i urządzeń stosowanych w eksploatacji podziemnej;
6) dokonywania przeglądów, konserwacji i drobnych napraw maszyn i urządzeń stosowanych w eksploatacji podziemnej;
7) ładowania i transportu urobku;
8) likwidacji wyrobisk podziemnych;
9) sporządzania raportów produkcyjnych.
3. Zawód górnik eksploatacji podziemnej jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć:
1) robót udostępniających i przygotowawczych;
2) eksploatacji węgla kamiennego;
3) eksploatacji kopalin innych niż węgiel kamienny.
II. BLOKI PROGRAMOWE
Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe:
1) techniczny;
2) górniczy;
3) podstawy działalności zawodowej.
BLOK: TECHNICZNY
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) wykonywać rysunki części maszyn zgodnie z normami rysunku technicznego;
2) wykonywać szkice części maszyn;
3) rysować i czytać wycinki map górniczych;
4) szkicować i odwzorowywać przekroje wyrobisk górniczych;
5) określać właściwości, sposoby otrzymywania oraz zastosowanie metali i ich stopów;
6) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzymałościowe elementów maszyn;
7) rozróżniać konstrukcje połączeń, osi, wałów, łożysk, sprzęgieł, hamulców i mechanizmów;
8) wykonywać proste pomiary warsztatowe;
9) wykonywać podstawowe operacje obróbki ręcznej i obróbki mechanicznej skrawaniem;
10) wykonywać proste połączenia spawane i lutowane;
11) charakteryzować pompy, sprężarki i wentylatory oraz określać ich zastosowanie w górnictwie podziemnym;
12) wyjaśniać budowę, zasadę działania silników, urządzeń hydraulicznych i pneumatycznych oraz określać ich zastosowanie w górnictwie podziemnym;
13) określać zasady doboru oraz eksploatacji maszyn i urządzeń górniczych;
14) charakteryzować maszyny i urządzenia do eksploatacji podziemnej złóż;
15) rozróżniać maszyny i urządzenia do urabiania i odstawy urobku;
16) charakteryzować stopień zużycia maszyn i urządzeń oraz metody zapobiegania nadmiernemu zużyciu;
17) rozpoznawać i oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń użytkowanych w procesach technologicznych;
18) określać zakres prac wykonywanych podczas przeglądu technicznego i napraw maszyn i urządzeń;
19) klasyfikować i charakteryzować elementy obwodów prądu stałego i przemiennego;
20) dokonywać pomiaru napięcia, natężenia i mocy w obwodach prądu stałego i przemiennego jedno- i trójfazowego;
21) obliczać proste obwody elektryczne;
22) określać parametry maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie tabliczki znamionowej;
23) analizować schematy podstawowych układów elektronicznych;
24) obsługiwać urządzenia sygnalizacji, łączności i zabezpieczeń elektrycznych w maszynach i urządzeniach górniczych;
25) korzystać z programów użytkowych dotyczących dokumentowania wielkości wydobycia, aktualizacji robót górniczych i prognozowania zagrożeń;
26) stosować zalecenia Urzędu Dozoru Technicznego dotyczące bezpiecznego funkcjonowania maszyn i urządzeń;
27) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas eksploatacji maszyn i urządzeń górniczych.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) elementy rysunku technicznego;
2) normalizacja w rysunku technicznym;
3) mapy górnicze;
4) przekroje poziome i pionowe wyrobisk górniczych;
5) materiałoznawstwo;
6) zarys mechaniki technicznej części maszyn;
7) pompy, sprężarki, wentylatory;
8) elementy i układy hydrauliczne i pneumatyczne;
9) maszyny i urządzenia do urabiania ręcznego i mechanicznego;
10) obudowa indywidualna i zmechanizowana;
11) urządzenia odstawy, przewozu i ciągnienia;
12) podstawy eksploatacji maszyn i urządzeń górniczych;
13) obwody prądu stałego i przemiennego jedno- i trójfazowego;
14) magnetyzm i elektromagnetyzm;
15) silniki elektryczne;
16) urządzenia elektryczne i sieci w górnictwie;
17) trakcja elektryczna w kopalni;
18) podstawowe pojęcia z zakresu elektroniki;
19) łączność i sterowanie w górnictwie;
20) oprogramowanie użytkowe;
21) użytkowanie maszyn i urządzeń górniczych, obsługa techniczna;
22) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas eksploatacji maszyn i urządzeń górniczych.
BLOK: GÓRNICZY
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) opisywać budowę geologiczną skorupy ziemskiej;
2) rozróżniać podstawowe minerały oraz grupy i rodzaje skał;
3) charakteryzować formy, cechy i wielkości złóż kopalin użytecznych;
4) obliczać ciśnienie górotworu w stanie nienaruszonym i w trakcie robót górniczych;
5) interpretować mapy i przekroje górnicze;
6) dobierać rodzaj obudowy w zależności od warunków górniczo-geologicznych i przeznaczenia wyrobiska górniczego;
7) stawiać różne rodzaje obudowy wyrobisk górniczych wraz z opinką stropu i ociosów;
8) sterować obudowami zmechanizowanymi i maszynami górniczymi w podstawowym zakresie;
9) określać sposoby urabiania złóż;
10) wyjaśniać zasady bezpiecznego i racjonalnego posługiwania się środkami strzałowymi;
11) wiercić otwory strzałowe oraz wykonywać prace składające się na urabianie złoża materiałami wybuchowymi;
12) dobierać materiały, narzędzia, przyrządy, maszyny i urządzenia do drążenia wyrobisk udostępniających i przygotowawczych;
13) wydawać, przyjmować i ewidencjonować materiały, narzędzia i przyrządy;
14) wykonywać czynności w cyklu drążenia wyrobisk udostępniających, przygotowawczych i wybierkowych;
15) nadzorować roboty w procesie wydobywania określonego rodzaju złoża;
16) określać skład powietrza kopalnianego oraz granice dopuszczalnej zawartości gazów szkodliwych;
17) posługiwać się przyrządami do pomiarów klimatycznych oraz urządzeniami sygnalizacji i łączności;
18) określać kierunki przepływu powietrza w kopalniach oraz zasady przewietrzania wyrobisk;
19) zabudowywać urządzenia wentylacyjne i urządzenia wentylacji lutniowej;
20) wykonywać zapory pyłowe, tamy wentylacyjne i podsadzkowe;
21) zabudowywać, obsługiwać i konserwować w podstawowym zakresie urządzenia transportu dołowego;
22) montować i demontować wybrane rodzaje górniczych urządzeń odstawy;
23) układać tory kopalniane;
24) wykonywać połączenia obudowy drewnianej, oprawiać narzędzia górnicze;
25) określać źródła powstawania oraz sposoby zapobiegania i zwalczania zagrożeń dołowych związanych z wybieraniem złoża;
26) oceniać ryzyko zawodowe;
27) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR);
28) sporządzać określone części dokumentacji techniczno-ruchowej oraz raporty produkcyjne;
29) charakteryzować procesy mechanicznej przeróbki kopalin.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) historia i znaczenie górnictwa;
2) elementy geologii, mineralogii i petrografii;
3) złoża kopalin użytecznych;
4) poszukiwanie i rozpoznawanie złóż;
5) mechanika górotworu;
6) powierzchnia kopalni;
7) stawianie obudowy;
8) urabianie skał;
9) wykonywanie wyrobisk udostępniających;
10) wykonywanie wyrobisk przygotowawczych;
11) roboty w wyrobiskach chodnikowych i eksploatacyjnych;
12) zasady i systemy eksploatacji złóż;
13) podsadzanie wyrobisk;
14) przewietrzanie kopalń;
15) obsługa i wykonywanie urządzeń wentylacyjnych;
16) odwadnianie kopalń;
17) transport urządzeń i materiałów;
18) obsługa urządzeń odstawy;
19) obróbka drewna;
20) warsztat elektryczny;
21) zagrożenia występujące na dole kopalni;
22) roboty podsadzkowe, utrzymanie wyrobisk;
23) dokumentacja techniczno-ruchowa, raporty produkcyjne;
24) mechaniczna przeróbka kopalin.
BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;
3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;
4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
6) stosować przepisy dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w podziemnych zakładach górniczych;
7) określać wpływ zanieczyszczeń powstających w kopalniach podziemnych na człowieka i środowisko;
8) organizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska oraz wymaganiami ergonomii;
9) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;
10) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
11) komunikować się i współpracować w zespole;
12) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;
13) podejmować decyzje, w szczególności w sytuacjach zagrożeń;
14) postępować zgodnie z procedurami w przypadku wystąpienia zagrożeń górniczych;
15) charakteryzować organizację i zadania służb ratownictwa górniczego;
16) doskonalić umiejętności zawodowe;
17) korzystać z różnych źródeł informacji;
18) przestrzegać zasad etyki.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;
3) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;
4) bezpieczeństwo i higiena pracy;
5) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;
6) wybrane przepisy prawa geologicznego i górniczego;
7) elementy ergonomii;
8) środki ochrony indywidualnej;
9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
10) zasady i metody komunikowania się;
11) elementy socjologii i psychologii pracy;
12) zagrożenia występujące w środowisku pracy;
13) organizacja i zadania służb ratownictwa górniczego;
14) etyka.
III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE
| Nazwa bloku programowego | Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* |
| Techniczny | 15 |
| Górniczy | 60 |
| Podstawy działalności zawodowej | 5 |
| Razem | 80** |
* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej).
** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.
IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:
1) pracownia podstaw technologii i konstrukcji mechanicznych;
2) pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki;
3) pracownia maszyn i urządzeń górniczych;
4) pracownia techniki eksploatacji złóż;
5) pracownia komputerowa;
6) warsztaty szkolne.
Pracownia podstaw technologii i konstrukcji mechanicznych powinna być wyposażona w:
1) próbki metali i stopów;
2) rysunki wykonawcze, złożeniowe, montażowe i schematyczne;
3) modele rzutni;
4) modele brył geometrycznych;
5) komplet norm dotyczących działalności zawodowej;
6) dokumentację techniczną.
Pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki powinna być wyposażona w:
1) przyrządy pomiarowe i aparaturę kontrolno-pomiarową;
2) modele silników, prądnic, transformatorów, wzmacniaczy, elementów obwodów elektrycznych;
3) próbki materiałów przewodzących, izolacyjnych, magnetycznych;
4) przewody elektryczne, kable, bezpieczniki;
5) elementy instalacji elektrycznych, elementy elektroniczne.
Pracownia maszyn i urządzeń górniczych powinna być wyposażona w:
1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);
2) przybory rysunkowe;
3) rysunki wykonawcze, złożeniowe, montażowe i schematyczne;
4) normy PN-ISO, ISO;
5) dokumentacje techniczne, dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR);
6) modele elementów pasowanych;
7) modele części maszyn;
8) modele sprzęgieł, hamulców, przekładni, mechanizmów;
9) modele obudów oraz maszyn i urządzeń do urabiania i odstawy;
10) schematy kinematyczne i hydrauliczne maszyn górniczych;
11) katalogi i instrukcje obsługi maszyn górniczych.
Pracownia techniki eksploatacji złóż powinna być wyposażona w:
1) modele podstawowych systemów wybierania;
2) modele wyrobisk udostępniających, przygotowawczych i eksploatacyjnych;
3) przyrządy pomiarowe do wykrywania gazów kopalnianych, do pomiaru prędkości, temperatury i wilgotności powietrza;
4) atrapy środków strzałowych;
5) sprzęt strzałowy;
6) sprzęt ochrony indywidualnej;
7) próbki skał i minerałów.
Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w:
1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów);
2) drukarkę, skaner;
3) pakiet programów biurowych;
4) program do archiwizacji danych;
5) programy użytkowe dotyczące dokumentowania wielkości wydobycia, aktualizacji robót górniczych i prognozowania zagrożeń.
W warsztatach szkolnych powinny znajdować się następujące stanowiska:
1) ślusarskie;
2) do obróbki mechanicznej skrawaniem;
3) stolarsko-ciesielskie;
4) elektryczne;
5) do obróbki cieplnej.
Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w narzędzia i przyrządy pomiarowe.
Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.
W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.
Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach i warsztatach szkolnych, w sztolniach ćwiczebnych, w przedsiębiorstwach górniczych na specjalnie przygotowanych stanowiskach pracy i wyodrębnionych polach szkoleniowych na dole kopalni.
W sztolni ćwiczebnej powinny znajdować się następujące stanowiska:
1) hydrauliki siłowej;
2) budowy tam;
3) naprawy maszyn i urządzeń.
Pole szkoleniowe zlokalizowane w wyrobiskach dołowych powinno mieć następujące stanowiska:
1) hydrauliczne;
2) elektryczne;
3) hydrauliki siłowej;
4) remontowe.
ZAŁĄCZNIK Nr 2
PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE GÓRNIK ODKRYWKOWEJ EKSPLOATACJI ZŁÓŻ
SYMBOL CYFROWY 711[03]
I. OPIS ZAWODU
1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:
1) czytać rysunki konstrukcyjne i schematy podstawowych układów technologicznych;
2) czytać mapy geologiczne i górnicze;
3) rozróżniać skały, określać ich właściwości i jakość;
4) rozróżniać podstawowe zjawiska geologiczne, hydrogeologiczne i geotechniczne zachodzące w górotworze pod wpływem działalności górniczej;
5) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń górniczych;
6) wykonywać konserwację oraz drobne naprawy podstawowych maszyn i urządzeń górniczych;
7) użytkować maszyny i urządzenia górnicze, przeróbcze i obróbcze stosowane w kopalniach odkrywkowych, zakładach przeróbczych i obróbczych;
8) wykonywać roboty strzałowe;
9) prowadzić roboty eksploatacyjne i przeróbcze;
10) prowadzić podstawową dokumentację robót górniczych;
11) stosować obowiązujące procedury w przypadku wystąpienia zagrożeń górniczych;
12) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;
13) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
14) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;
16) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
17) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
18) korzystać z różnych źródeł informacji;
19) planować działalność gospodarczą.
Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych "Podstawy przedsiębiorczości".
2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie górnik odkrywkowej eksploatacji złóż powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:
1) użytkowania maszyn i urządzeń stosowanych w procesie wydobycia, obróbki i przeróbki złoża;
2) dokonywania przeglądów, konserwacji, drobnych napraw oraz regulacji podstawowych maszyn i urządzeń górniczych;
3) wykonywania robót strzałowych;
4) zabezpieczania terenu górniczego na okres prowadzonych robót strzałowych;
5) kwalifikowania jakościowego wydobytych kopalin i wykonanych asortymentów produkcji;
6) sporządzania raportów produkcyjnych.
3. Zawód górnik odkrywkowej eksploatacji złóż jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć:
1) eksploatacji surowców skalnych;
2) eksploatacji węgla brunatnego;
3) eksploatacji kruszyw mineralnych;
4) przeróbki i obróbki skał.
II. BLOKI PROGRAMOWE
Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe:
1) techniczny;
2) wydobywczo-przetwórczy;
3) podstawy działalności zawodowej.
BLOK: TECHNICZNY
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) wykonywać szkice części maszyn;
2) czytać i interpretować rysunki konstrukcyjne i schematy podstawowych układów technologicznych;
3) określać właściwości metali i ich stopów oraz opisywać ich zastosowanie;
4) rozróżniać podstawowe operacje z zakresu obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej;
5) rozpoznawać zjawisko korozji, określać skutki korozji oraz wykonywać typowe powłoki antykorozyjne;
6) rozróżniać podstawowe prawa statyki, kinematyki i dynamiki punktu materialnego;
7) wyznaczać warunki równowagi punktu materialnego i ciała sztywnego;
8) wyznaczać siłę i moment tarcia;
9) rozróżniać rodzaje połączeń, osie, wały, łożyska, sprzęgła, hamulce, przekładnie mechaniczne oraz określać ich zastosowanie;
10) określać parametry maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie tabliczki znamionowej;
11) rozróżniać na schematach elementy obwodów elektrycznych;
12) określać układy zabezpieczeń w obwodach elektrycznych;
13) rozróżniać instalacje elektryczne mieszkaniowe i przemysłowe oraz połączenia odbiorników prądu szeregowe i równoległe;
14) rozróżniać uziemienie ochronne, uziom, przewód uziemiający i zerowanie oraz dokonywać pomiaru rezystancji izolacji i rezystancji uziemienia;
15) określać różnice w budowie i pracy prądnicy, silnika i transformatora;
16) określać warunki bezpiecznego prowadzenia instalacji elektrycznych maszyn górniczych;
17) rozróżniać elementy napędów hydraulicznych i pneumatycznych oraz określać ich przeznaczenie;
18) interpretować schematy układów hydraulicznych i pneumatycznych;
19) charakteryzować sprężarki i wentylatory oraz określać ich wykorzystanie w procesach technologicznych;
20) klasyfikować i charakteryzować maszyny i urządzenia do eksploatacji odkrywkowej, obróbki i przeróbki skał, przetwórstwa surowców skalnych;
21) charakteryzować urządzenia do transportu technologicznego w górnictwie odkrywkowym oraz określać warunki ich bezpiecznej pracy;
22) wykonywać podstawowe pomiary warsztatowe;
23) wykonywać podstawowe operacje obróbki ręcznej i mechanicznej;
24) wykonywać czynności konserwacyjne, drobne naprawy, wymianę części, montaż, demontaż, regulację poszczególnych zespołów i całego urządzenia;
25) dobierać materiały, narzędzia i przyrządy do wykonywanej pracy;
26) wydawać, przyjmować i ewidencjonować materiały, narzędzia, przyrządy oraz przyjmować i ewidencjonować wykonane prace;
27) charakteryzować stopień zużycia maszyn i urządzeń oraz metody zapobiegania nadmiernemu zużyciu;
28) rozpoznawać i oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń użytkowanych w procesach technologicznych;
29) określać zakres prac wykonywanych podczas przeglądu technicznego i napraw maszyn i urządzeń;
30) charakteryzować gospodarkę materiałową w przedsiębiorstwach górnictwa odkrywkowego;
31) stosować zalecenia Urzędu Dozoru Technicznego dotyczące bezpiecznego funkcjonowania maszyn i urządzeń;
32) korzystać z programów użytkowych wspomagających projektowanie oraz organizację i zarządzanie eksploatacją środków trwałych;
33) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas eksploatacji maszyn i urządzeń górniczych.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) elementy rysunku technicznego;
2) materiałoznawstwo;
3) podstawy mechaniki technicznej i wytrzymałości materiałów;
4) części maszyn;
5) podstawy elektrotechniki i automatyki;
6) maszyny elektryczne;
7) podstawy elektroniki;
8) układy i elementy automatycznej regulacji zasilania, sterowania, zabezpieczania i sygnalizacji;
9) napędy hydrauliczne i pneumatyczne;
10) sprężarki i wentylatory;
11) maszyny i urządzenia transportowe;
12) maszyny i urządzenia do eksploatacji odkrywkowej;
13) maszyny i urządzenia do obróbki i przeróbki skał;
14) maszyny i urządzenia do przetwórstwa surowców skalnych;
15) pomiary warsztatowe;
16) ręczna i mechaniczna obróbka skrawaniem;
17) spajanie metali;
18) montaż i demontaż urządzeń stosowanych w procesach wydobycia i przeróbki złoża;
19) niezawodność i trwałość maszyn i urządzeń;
20) stan techniczny maszyn i urządzeń;
21) użytkowanie i obsługa techniczna maszyn i urządzeń;
22) gospodarka materiałowa i energetyczna;
23) organizacja, zarządzanie i ekonomika eksploatacji maszyn i urządzeń;
24) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska związane z eksploatacją maszyn i urządzeń górniczych.
BLOK: WYDOBYWCZO-PRZETWÓRCZY
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) określać warunki prowadzenia odkrywkowej eksploatacji złóż;
2) rozpoznawać skały, określać ich strukturę, teksturę oraz wykorzystanie;
3) określać wpływ systemu eksploatacji złóż na bezpieczeństwo robót górniczych;
4) określać usytuowanie maszyn i urządzeń górniczych warunkujące bezpieczne prowadzenie robót;
5) korzystać z dokumentacji górniczo-geologicznej;
6) przewidywać zasięg wpływu wód kopalnianych na roboty górnicze i wskazywać sposoby zabezpieczenia robót;
7) przewidywać zachowanie górotworu w związku z prowadzoną eksploatacją;
8) określać metodę odwadniania złoża;
9) określać metodę udostępnienia złoża;
10) dobierać systemy eksploatacji złoża;
11) charakteryzować działanie materiałów wybuchowych i środków strzałowych;
12) sporządzać ładunki materiałów wybuchowych i sieć strzałową;
13) posługiwać się sprzętem strzałowym;
14) transportować, składować i zabezpieczać materiały wybuchowe i środki strzałowe;
15) określać wielkość stref zagrożenia związanych z prowadzeniem robót strzałowych;
16) zabezpieczać teren górniczy na okres prowadzenia robót strzałowych;
17) określać zastosowanie materiałów wybuchowych i techniki strzałowej poza górnictwem;
18) charakteryzować procesy technologiczne prowadzone w kopalniach odkrywkowych;
19) charakteryzować systemy urabiania złoża;
20) określać bezpieczne nachylenie skarp i zboczy oraz dróg transportowych;
21) określać bezpieczne warunki pracy ludzi i sprzętu w czasie eksploatacji różnych kopalin;
22) charakteryzować proces mechanicznej przeróbki kopalin;
23) charakteryzować proces produkcji spoiw budowlanych: cementu, wapna i gipsu;
24) klasyfikować surowce kamieniarskie, określać fakturę elementów kamiennych i wady kamienia blocznego;
25) sporządzać raporty produkcyjne wydobycia surowców;
26) korzystać z programów użytkowych dotyczących dokumentowania wielkości wydobycia, aktualizacji robót górniczych i prognozowania zagrożeń.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) elementy geologii;
2) zarys mechaniki górotworu;
3) elementy miernictwa górniczego;
4) technika strzałowa;
5) podstawowe procesy technologiczne w kopalni odkrywkowej;
6) elementy projektowania górniczego;
7) pomocnicze procesy technologiczne;
8) przetwórstwo surowców mineralnych:
a) obróbka kamienia,
b) przeróbka mechaniczna kopalin,
c) przeróbka termiczna kopalin;
9) dokumentacja geologiczno-górnicza;
10) raporty produkcyjne;
11) oprogramowanie użytkowe.
BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;
3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;
4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
6) stosować przepisy prawa dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy, prowadzenia ruchu oraz specjalistycznego zabezpieczenia przeciwpożarowego w odkrywkowych zakładach górniczych wydobywających kopaliny podstawowe i pospolite;
7) określać podstawowe źródła zanieczyszczeń środowiska związane z działalnością kopalni odkrywkowej;
8) planować sposoby wykorzystania odpadów eksploatacyjnych oraz rekultywacji zwałowiska i terenów poeksploatacyjnych;
9) organizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska oraz wymaganiami ergonomii;
10) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;
11) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
12) komunikować się i współpracować w zespole;
13) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;
14) podejmować decyzje, w szczególności w sytuacjach zagrożeń;
15) postępować zgodnie z procedurami w przypadku wystąpienia zagrożeń górniczych;
16) charakteryzować organizację i zadania służb ratownictwa górniczego;
17) doskonalić umiejętności zawodowe;
18) korzystać z różnych źródeł informacji;
19) przestrzegać zasad etyki.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;
3) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;
4) bezpieczeństwo i higiena pracy;
5) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;
6) wybrane przepisy prawa geologicznego i górniczego;
7) elementy ergonomii;
8) środki ochrony indywidualnej;
9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
10) zasady i metody komunikowania się;
11) elementy socjologii i psychologii pracy;
12) zagrożenia występujące w środowisku pracy;
13) organizacja i zadania służb ratownictwa górniczego;
14) etyka.
III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE
| Nazwa bloku programowego | Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* |
| Techniczny | 25 |
| Wydobywczo-przetwórczy | 45 |
| Podstawy działalności zawodowej | 5 |
| Razem | 75** |
* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej).
** Pozostałe 25 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.
IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:
1) pracownia maszyn i urządzeń do eksploatacji, obróbki i przeróbki skał;
2) pracownia podstaw techniki strzałowej;
3) pracownia elektrotechniki i automatyki górniczej;
4) pracownia komputerowa;
5) warsztaty szkolne.
Pracownia maszyn i urządzeń do eksploatacji, obróbki i przeróbki skał powinna być wyposażona w:
1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);
2) przybory rysunkowe;
3) rysunki wykonawcze, złożeniowe, montażowe i schematyczne;
4) normy PN-ISO, ISO;
5) dokumentacje techniczne, dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR);
6) modele podstawowych układów technologicznych;
7) modele maszyn i urządzeń: wiertnic, koparek, ładowarek, spycharek, zwałowarek, dźwignic i kolejek linotorowych, maszyn tarczowych, traków kamieniarskich, samochodów technologicznych, kruszarek oraz przesiewaczy;
8) katalogi i instrukcje obsługi maszyn górniczych;
9) próbki minerałów i skał;
10) zestawy eksploatowanych surowców mineralnych;
11) mapy fizyczne i geologiczne.
Pracownia podstaw techniki strzałowej powinna być wyposażona w:
1) atrapy środków strzałowych;
2) sprzęt strzałowy;
3) sprzęt ochrony indywidualnej;
4) modele połączeń sieci strzałowych;
5) przyrządy kontrolno-pomiarowe;
6) filmy instruktażowe dotyczące techniki strzałowej stosowanej w górnictwie.
Pracownia elektrotechniki i automatyki górniczej powinna być wyposażona w:
1) przyrządy pomiarowe;
2) elementy obwodów elektrycznych: rezystory, cewki, kondensatory, odbiorniki mocy czynnej;
3) przewody elektryczne, kable, bezpieczniki;
4) elementy instalacji elektrycznych, elementy elektroniczne;
5) modele wzmacniaczy i generatorów;
6) układy scalone;
7) przekroje maszyn elektrycznych.
Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w:
1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów);
2) drukarkę;
3) pakiet programów biurowych;
4) programy użytkowe dotyczące wspomagania projektowania, organizacji i zarządzana eksploatacją środków trwałych, dokumentowania wielkości wydobycia, aktualizacji robót górniczych i prognozowania zagrożeń.
W warsztatach szkolnych powinny znajdować się następujące stanowiska:
1) do obróbki ręcznej;
2) do obróbki mechanicznej, plastycznej, cieplnej;
3) do spawania;
4) kontroli jakości.
Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w narzędzia i przyrządy pomiarowe.
Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.
W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.
Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach i warsztatach szkolnych, w centrach kształcenia praktycznego, w przedsiębiorstwach górnictwa odkrywkowego.
ZAŁĄCZNIK Nr 3
PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER INSTALACJI GAZOWYCH
SYMBOL CYFROWY 713[07]
I. OPIS ZAWODU
1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:
1) klasyfikować budynki według różnych kryteriów;
2) posługiwać się dokumentacją techniczną, normami i instrukcjami w zakresie wykonywanych zadań zawodowych;
3) czytać, analizować i interpretować rysunki techniczne instalacji gazowych;
4) wykonywać szkice elementów instalacji gazowych;
5) posługiwać się przyrządami pomiarowymi;
6) wykonywać szkice inwentaryzacyjne;
7) organizować, użytkować i likwidować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami technologicznymi, przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
8) dobierać, użytkować i konserwować narzędzia oraz sprzęt do montażu instalacji gazowych;
9) dobierać elementy instalacji gazowych do określonych prac monterskich;
10) montować elementy instalacji gazowej zgodnie zobowiązującymi normami oraz warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót;
11) podłączać do instalacji urządzenia pomiarowe, sygnalizacyjne i zabezpieczające;
12) wykonywać przyłącza gazowe;
13) przeprowadzać próby szczelności instalacji;
14) przygotowywać wykonane instalacje do odbioru technicznego;
15) dokonywać obmiaru robót;
16) dokonywać rozliczeń materiałów, pracy sprzętu oraz robocizny;
17) wykonywać konserwacje, regulacje oraz naprawy instalacji gazowych;
18) sprawdzać szczelność użytkowanych instalacji gazowych;
19) lokalizować i usuwać awarie eksploatowanych instalacji gazowych;
20) korzystać z urządzeń, wyposażenia i zaplecza techniczno-socjalnego terenu budowy;
21) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;
22) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
23) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
24) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;
25) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
26) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
27) korzystać z różnych źródeł informacji;
28) prowadzić działalność gospodarczą.
Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych "Podstawy przedsiębiorczości".
2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie monter instalacji gazowych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:
1) wykonywania bruzd i otworów w murach oraz innych prac pomocniczych;
2) montażu instalacji i urządzeń gazowych;
3) podłączania do instalacji gazowych urządzeń pomiarowych, sygnalizacyjnych i zabezpieczających;
4) przeprowadzania prób szczelności wykonanych instalacji,
5) przygotowania instalacji do odbioru technicznego;
6) wykonywania konserwacji i napraw instalacji gazowych;
7) demontażu instalacji i urządzeń gazowych;
8) wykonywania przyłączy gazowych łączących instalacje w budynkach z sieciami gazowymi;
9) wykonywania termicznych i przeciwwilgociowych izolacji przewodów.
II. BLOKI PROGRAMOWE
Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe:
1) podstawy budownictwa;
2) technologia robót instalacyjnych;
3) podstawy działalności zawodowej.
BLOK: PODSTAWY BUDOWNICTWA
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) posługiwać się podstawową terminologią budowlaną;
2) rozpoznawać rodzaje budynków oraz określać ich przeznaczenie;
3) rozpoznawać elementy budynku i określać ich funkcje;
4) określać konstrukcje i technologie wykonania budynków;
5) określać rodzaje gruntów budowlanych;
6) określać zasady organizacji stanowiska pracy oraz zagospodarowania terenu budowy;
7) określać właściwości materiałów budowlanych, instalacyjnych i izolacyjnych;
8) rozróżniać instalacje budowlane i określać ich funkcje;
9) określać zasady magazynowania, składowania i transportowania materiałów budowlanych, instalacyjnych i izolacyjnych;
10) określać zasady wykonywania robót murarskich, betoniarskich, tynkarskich i malarskich związanych z montażem instalacji gazowych;
11) sporządzać rysunki figur i brył geometrycznych;
12) wymiarować i opisywać rysunki techniczne;
13) stosować zasady wykonywania przekrojów, rzutów prostokątnych i aksonometrycznych;
14) sporządzać schematy instalacji gazowych;
15) sporządzać szkice elementów i urządzeń instalacji gazowych;
16) odczytywać oznaczenia graficzne na rysunkach;
17) rozróżniać rodzaje i elementy dokumentacji technicznej;
18) posługiwać się dokumentacją techniczną projektów budowlanych oraz instalacji gazowych;
19) posługiwać się podstawowym sprzętem pomiarowym;
20) wykonywać przedmiary i obmiary robót;
21) sporządzać rysunki inwentaryzacyjne.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) ogólne wiadomości z zakresu budownictwa;
2) elementy konstrukcyjne i niekonstrukcyjne budynków;
3) grunty budowlane;
4) teren budowy i jego organizacja;
5) materiały budowlane, instalacyjne i izolacyjne;
6) instalacje budowlane;
7) magazynowanie, składowanie i transport materiałów budowlanych, instalacyjnych i izolacyjnych;
8) pomocnicze roboty murarskie, betoniarskie, tynkarskie, malarskie;
9) figury i bryły geometryczne;
10) zasady wymiarowania rysunków;
11) przekroje rysunkowe;
12) rzutowanie prostokątne i aksonometryczne;
13) rysunek odręczny i schematyczny;
14) oznaczenia graficzne elementów budowlanych i instalacyjnych;
15) rodzaje i elementy dokumentacji technicznej;
16) dokumentacja techniczna instalacji gazowych;
17) elementy miernictwa instalacyjnego;
18) przedmiary i obmiary robót;
19) rysunek inwentaryzacyjny.
BLOK: TECHNOLOGIA ROBÓT INSTALACYJNYCH
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) określać właściwości paliw gazowych;
2) określać warunki i sposoby magazynowania paliw gazowych;
3) organizować, użytkować i likwidować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami technologicznymi, przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
4) dobierać materiały i uzbrojenie do montażu instalacji gazowych;
5) dobierać, użytkować i konserwować narzędzia oraz sprzęt do ręcznego i mechanicznego wykonywania prac monterskich;
6) montować przewody i uzbrojenie instalacji gazowych zgodnie z warunkami technicznymi wykonania i odbioru robót;
7) montować urządzenia zabezpieczające, sygnalizacyjne i kontrolno-pomiarowe;
8) montować urządzenia gazowe;
9) montować instalacje na gaz płynny;
10) przeprowadzać próby szczelności wykonanych instalacji;
11) przygotowywać instalację do odbioru technicznego;
12) wykonywać roboty murarskie i tynkarskie związane z montażem instalacji;
13) montować przyłącza gazowe łączące instalacje w budynku z siecią gazową;
14) sporządzać obmiary wykonanych robót instalacyjnych;
15) rozliczać podstawowe i pomocnicze materiały instalacyjne;
16) sporządzać kosztorysy robót;
17) wykonywać konserwację i naprawy instalacji i urządzeń gazowych;
18) lokalizować i usuwać awarie eksploatowanych instalacji gazowych;
19) demontować elementy instalacji gazowych;
20) przestrzegać zaleceń Urzędu Dozoru Technicznego dotyczących bezpiecznego funkcjonowania maszyn i urządzeń.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) paliwa gazowe, ich właściwości i magazynowanie;
2) organizacja, użytkowanie i likwidacja stanowiska pracy;
3) materiały, uzbrojenie i urządzenia stosowane do montażu instalacji gazowych;
4) narzędzia i sprzęt stosowane do montażu instalacji i urządzeń gazowych;
5) roboty pomocnicze związane z montażem instalacji gazowych;
6) montaż przewodów i uzbrojenia instalacji gazowej;
7) urządzenia gazowe;
8) montaż urządzeń gazowych;
9) instalacje na gaz płynny;
10) próby szczelności instalacji gazowej;
11) odbiór techniczny instalacji;
12) eksploatacja, konserwacja i naprawy instalacji i urządzeń gazowych;
13) przyłącza gazowe;
14) demontaż instalacji i urządzeń gazowych;
15) zalecenia Urzędu Dozoru Technicznego dotyczące bezpiecznego funkcjonowania maszyn i urządzeń.
BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;
3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;
4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;
5) rozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa budowlane;
6) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
7) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
8) przestrzegać przepisów prawa budowlanego, podatkowego i bankowego;
9) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
10) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;
11) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
12) komunikować się i współpracować w zespole;
13) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;
14) podejmować decyzje;
15) doskonalić umiejętności zawodowe;
16) korzystać z różnych źródeł informacji;
17) przestrzegać zasad etyki.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;
3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;
4) funkcjonowanie przedsiębiorstw budowlanych;
5) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;
6) bezpieczeństwo i higiena pracy;
7) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;
8) wybrane przepisy prawa budowlanego, podatkowego i bankowego;
9) elementy ergonomii;
10) środki ochrony indywidualnej;
11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
12) zasady i metody komunikowania się;
13) elementy socjologii i psychologii pracy;
14) etyka.
III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE
| Nazwa bloku programowego | Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w %* |
| Podstawy budownictwa | 20 |
| Technologia robót instalacyjnych | 50 |
| Podstawy działalności zawodowej | 10 |
| Razem | 80** |
* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej).
** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.
IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:
1) pracownia ogólnobudowlana;
2) pracownia rysunku technicznego;
3) pracownia komputerowa;
4) warsztaty szkolne.
Pracownia ogólnobudowlana powinna być wyposażona w:
1) próbki materiałów i wyrobów budowlanych;
2) próbki materiałów i wyrobów stosowanych w instalacjach gazowych;
3) modele instalacji gazowych;
4) przyrządy pomiarowe;
5) narzędzia i przyrządy do trasowania;
6) środki ochrony indywidualnej;
7) dokumentacje architektoniczno-budowlane;
8) normy PN-ISO, ISO;
9) instrukcje wykonania robót.
Pracownia rysunku technicznego powinna być wyposażona w:
1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);
2) modele figur i brył geometrycznych;
3) dokumentacje architektoniczno-budowlane oraz instalacyjne;
4) normy PN-ISO, ISO, dotyczące zasad sporządzania rysunków technicznych;
5) instrukcje technologiczne;
6) katalogi nakładów rzeczowych oraz cenniki materiałów budowlanych.
Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w:
1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla dwóch uczniów);
2) oprogramowanie użytkowe.
W warsztatach szkolnych powinny znajdować się następujące stanowiska:
1) do ręcznej i mechanicznej obróbki rur;
2) do montażu instalacji i urządzeń gazowych.
Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w:
1) narzędzia i sprzęt do robót instalacyjnych;
2) narzędzia i przyrządy do trasowania;
3) sprzęt mierniczy;
4) przyrządy pomiarowe;
5) rury i kształtki do montażu instalacji gazowych;
6) uzbrojenie instalacji gazowej;
7) materiały izolacyjne;
8) instrukcje obsługi maszyn, urządzeń i sprzętu;
9) katalogi i prospekty materiałów i wyrobów instalacyjnych, normy, aprobaty techniczne, certyfikaty jakości.
Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.
W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.
Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach i warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego, centrach kształcenia ustawicznego oraz przedsiębiorstwach zajmujących się montażem instalacji i urządzeń gazowych.
ZAŁĄCZNIK Nr 4
PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER INSTRUMENTÓW MUZYCZNYCH
SYMBOL CYFROWY 731[02]
I. OPIS ZAWODU
1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć:
1) klasyfikować instrumenty muzyczne;
2) czytać rysunki techniczne elementów, podzespołów i zespołów konstrukcyjnych instrumentów muzycznych;
3) posługiwać się dokumentacją techniczną i technologiczną;
4) rozpoznawać i oceniać materiały do produkcji instrumentów muzycznych;
5) dobierać i przygotowywać materiały do produkcji instrumentów muzycznych;
6) posługiwać się szablonami i przyrządami kontrolno-pomiarowymi;
7) obsługiwać maszyny i urządzenia do produkcji instrumentów muzycznych;
8) dokonywać ręcznej i mechanicznej obróbki materiałów;
9) stosować automatyzację procesów technologicznych;
10) wykonywać elementy, podzespoły i zespoły konstrukcyjne instrumentów muzycznych;
11) dokonywać pasowania i montażu podzespołów i mechanizmów instrumentów muzycznych;
12) przygotowywać i nakładać powłoki lakiernicze;
13) oceniać jakość wykonanych instrumentów muzycznych;
14) wykonywać konserwację narzędzi, maszyn i urządzeń;
15) oceniać stan techniczny instrumentów muzycznych;
16) dokonywać napraw i renowacji instrumentów muzycznych;
17) rozpoznawać brzmienie instrumentów muzycznych;
18) dokonywać wstępnego strojenia instrumentów muzycznych;
19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;
20) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
22) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;
23) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
24) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
25) korzystać z różnych źródeł informacji;
26) prowadzić działalność gospodarczą.
Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych "Podstawy przedsiębiorczości".
2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie monter instrumentów muzycznych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych:
1) wytwarzania, naprawy i renowacji instrumentów muzycznych;
2) doboru materiałów do produkcji, napraw i renowacji instrumentów muzycznych;
3) posługiwania się narzędziami ręcznymi i mechanicznymi oraz przyrządami pomiarowymi;
4) dokonywania oceny stanu technicznego instrumentów muzycznych;
5) wykonywania prac wykończeniowych i zdobniczych.
3. Zawód monter instrumentów muzycznych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć produkcji:
1) instrumentów muzycznych strunowo-smyczkowych;
2) instrumentów muzycznych strunowo-szarpanych;
3) instrumentów muzycznych strunowo-klawiszowych;
4) instrumentów muzycznych dętych;
5) organów;
6) instrumentów muzycznych języczkowych, membranowych, samobrzmiących.
II. BLOKI PROGRAMOWE
Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe:
1) technologiczny;
2) muzyczny;
3) podstawy działalności zawodowej.
BLOK: TECHNOLOGICZNY
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) czytać rysunki schematów i przekrojów elementów, podzespołów i zespołów konstrukcyjnych instrumentów muzycznych;
2) sporządzać szkice i rysunki techniczne;
3) wymiarować i opisywać rysunki techniczne;
4) posługiwać się dokumentacją techniczną;
5) klasyfikować i charakteryzować materiały do produkcji instrumentów muzycznych;
6) oceniać jakość materiałów do produkcji instrumentów muzycznych;
7) określać wymagania techniczne dotyczące materiałów stosowanych do produkcji instrumentów muzycznych;
8) rozpoznawać wady materiałów;
9) dobierać parametry suszenia drewna w suszarni;
10) dobierać i przygotowywać materiały do produkcji instrumentów muzycznych;
11) wykonywać operacje technologiczne związane z obróbką drewna, tworzyw drzewnych i metali;
12) wykonywać klejenie ręcznie i mechanicznie;
13) określać proces technologiczny montażu elementów, podzespołów i zespołów konstrukcyjnych instrumentów muzycznych;
14) dobierać obrabiarki i urządzenia do obróbki materiałów;
15) posługiwać się podstawowymi miernikami elektrycznymi;
16) dobierać zabezpieczenia ochronne maszyn i urządzeń;
17) stosować elementy automatyki w produkcji instrumentów muzycznych;
18) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane w procesie technologicznym;
19) przygotowywać prasy i urządzenia do montażu podzespołów i zespołów konstrukcyjnych instrumentów muzycznych;
20) obsługiwać prasy śrubowe i pneumatyczne oraz urządzenia do gięcia drewna;
21) dokonywać pasowania i łączenia podzespołów i zespołów konstrukcyjnych instrumentów muzycznych;
22) dokonywać montażu elementów obudowy instrumentów muzycznych;
23) określać budowę, zasady działania maszyn i urządzeń do szlifowania oraz polerowania powłok lakierniczych;
24) dobierać materiały do polerowania powierzchni instrumentów muzycznych;
25) przygotowywać materiały do nakładania powłok lakierniczych;
26) sporządzać politurę, wykonywać politurowanie;
27) oceniać jakość wykończenia powierzchni elementów, podzespołów i zespołów konstrukcyjnych;
28) oceniać stan techniczny instrumentów muzycznych;
29) dokonywać korekty klawiatury;
30) regulować współdziałanie mechanizmu i klawiatury;
31) oceniać stan techniczny starych instrumentów muzycznych;
32) dokonywać konserwacji i napraw elementów instrumentów muzycznych;
33) wykonywać konserwację maszyn i urządzeń;
34) oceniać jakość wykonanych instrumentów muzycznych.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) rysunek techniczny;
2) dokumentacja techniczna i technologiczna;
3) podstawy materiałoznawstwa;
4) budowa makroskopowa i mikroskopowa materiałów;
5) materiały do produkcji instrumentów muzycznych;
6) ocena jakości materiałów stosowanych do produkcji instrumentów muzycznych;
7) wymagania techniczne dotyczące materiałów do produkcji instrumentów muzycznych;
8) suszenie drewna;
9) obróbka materiałów do produkcji instrumentów muzycznych;
10) operacje cięcia, strugania, klejenia, wiercenia, frezowania, szlifowania;
11) obróbka wstępna surowca;
12) maszynowa obróbka materiałów;
13) okleinowanie;
14) technologia montażu instrumentów muzycznych;
15) obrabiarki i urządzenia do obróbki materiałów;
16) podstawowe mierniki elektryczne;
17) instalacje elektryczne;
18) prasy;
19) urządzenia montażowe;
20) montaż elementów i mechanizmów instrumentów muzycznych;
21) przygotowanie powierzchni do lakierowania;
22) szlifowanie i polerowanie elementów obudowy;
23) lakierowanie elementów obudowy;
24) politurowanie;
25) ocena stanu technicznego instrumentów muzycznych;
26) korekta i montaż klawiatury;
27) regulacja mechanizmu;
28) konserwacja i naprawa instrumentów muzycznych;
29) ocena jakości wyrobów.
BLOK: MUZYCZNY
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) rozróżniać tony, dźwięki i szmery;
2) określać źródła oraz wyjaśniać mechanizm rozchodzenia się fal mechanicznych;
3) określać zjawiska odbicia, załamania i interferencji fal;
4) dobierać i stosować mikrofony i głośniki;
5) klasyfikować instrumenty muzyczne;
6) rozróżniać rodzaje i grupy instrumentów muzycznych;
7) charakteryzować budowę określonych instrumentów muzycznych;
8) rozpoznawać instrumenty klawiszowe i lutnicze;
9) określać sposób wydobywania dźwięku z instrumentu muzycznego;
10) rozróżniać barwę instrumentów muzycznych;
11) rozróżniać system dźwiękowy instrumentów samobrzmiących;
12) odczytywać metryczki instrumentów muzycznych;
13) wykonywać strojenie i korektę instrumentów muzycznych;
14) grać na instrumencie muzycznym.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) ruch falowy;
2) mikrofony i głośniki;
3) klasyfikacja instrumentów muzycznych;
4) instrumenty strunowo-smyczkowe: skrzypce, altówka, wiolonczela, kontrabas;
5) instrumenty strunowo-szarpane: harfa, mandolina, gitara, cytra;
6) instrumenty strunowo-klawiszowe: monochord, polichord, klawikord, klawesyn, fortepian, pianino;
7) instrumenty dęte drewniane: flet, klarnet, saksofon, obój, rożek angielski, fagot;
8) instrumenty dęte blaszane: trąbka, kornet, waltornia, puzon, tuba basowa;
9) organy, ich budowa, zasady działania;
10) instrumenty języczkowe: harmonia, akordeon;
11) instrumenty membranowe: kotły, bębny, czelesta, ksylofon;
12) instrumenty samobrzmiące: talerze, gongi, dzwonki;
13) strojenie i korekta instrumentów muzycznych;
14) zasady muzyki i solfeżu.
BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ
1. Cele kształcenia
Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien umieć:
1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;
3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;
4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;
5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;
6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;
7) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;
8) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
9) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;
10) komunikować się i współpracować w zespole;
11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności zawodowej;
12) podejmować decyzje;
13) doskonalić umiejętności zawodowe;
14) korzystać z różnych źródeł informacji;
15) przestrzegać zasad etyki.
2. Treści kształcenia (działy programowe)
Treści kształcenia są ujęte w następujących działach programowych:
1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;
2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;
3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;
4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;
5) bezpieczeństwo i higiena pracy;
6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;
7) elementy ergonomii;
8) środki ochrony indywidualnej;
9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;
10) zasady i metody komunikowania się;
11) elementy socjologii i psychologii pracy;
12) etyka.
III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE
| Nazwa bloku programowego | Minimalna liczba godzin w okresie kształcenia w % * |
| Technologiczny | 60 |
| Muzyczny | 10 |
| Podstawy działalności zawodowej | 10 |
| Razem | 80** |
* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych (w formie stacjonarnej i zaocznej).
** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.
IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI TREŚCI KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE
Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne:
1) pracownia elektrotechniki;
2) pracownia technologii;
3) pracownia instrumentów muzycznych;
4) warsztaty szkolne.
Pracownia elektrotechniki powinna mieć instalację elektryczną przystosowaną do wykonywania ćwiczeń oraz stanowiska pomiarowe (jedno stanowisko dla trzech uczniów) wyposażone w:
1) prądnice;
2) silniki elektryczne;
3) transformatory;
4) mierniki elektryczne;
5) generatory prądu trójfazowego.
Pracownia technologii powinna być wyposażona w:
1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);
2) przybory rysunkowe;
3) modele rzutni prostokątnej;
4) modele figur, brył geometrycznych i przekrojów;
5) modele elementów instrumentów muzycznych;
6) dokumentację konstrukcyjną i technologiczną;
7) normy PN-ISO, ISO;
8) połączenia konstrukcyjne elementów i podzespołów instrumentów muzycznych;
9) okucia i galanterię stosowaną do budowy instrumentów muzycznych;
10) próbki różnych gatunków drewna;
11) próbki tworzyw drzewnych;
12) maszyny i urządzenia do ręcznej i mechanicznej obróbki materiałów;
13) schematy urządzeń do wykończania powierzchni instrumentów;
14) schematy linii produkcyjnych instrumentów muzycznych.
Pracownia instrumentów muzycznych powinna być wyposażona w:
1) modele instrumentów muzycznych;
2) tablice przedstawiające instrumenty muzyczne;
3) instrumenty muzyczne;
4) przekroje mechanizmów instrumentów muzycznych;
5) nagrania brzmienia instrumentów muzycznych.